Bitkisel hormonların etkileri hakkında akıl yürütebilme
TEPKİ · Bitkisel Hormonlar Bitkilerde Tepki Mekanizmaları (Tropizma, Nasti)
Mehmet ham muzları iki kâğıt torbaya ayırmıştır. 1. torbaya yalnızca ham muzları, 2. torbaya ham muzlarla birlikte iyice olgunlaşmış bir elmayı koymuş ve torbaların ağzını kapatmıştır. Torbalar aynı sıcaklıktaki ortamda bekletilmiştir.
Sonuç: 2. torbadaki muzlar, 1. torbadakilerden birkaç gün önce sarardı ve olgunlaştı.
Not: Olgun meyveler, gaz hâlindeki bir bitkisel hormon salgılar.
- torbadaki muzların daha hızlı olgunlaşmasına neden olan bitkisel hormonun adını yazınız ve deney sonucunu bu hormonun etkisiyle açıklayınız.
Bu hormonun etkisinden yararlanarak meyvelerin depolanması veya pazarlanmasıyla ilgili bir uygulama öneriniz.
Deney 1: Aynı boydaki üç fasulye fidesine şu işlemler yapılmıştır:
- Fide A: Hiçbir işlem yapılmadı.
- Fide B: Gövdenin tepe tomurcuğu kesildi.
- Fide C: Gövdenin tepe tomurcuğu kesildi ve kesik yüzeye oksin içeren bir macun sürüldü.
Bir hafta sonra (Şekil) Fide B'de yan tomurcuklar gelişerek yan dallar oluşmuş; Fide A ve Fide C'de yan dallar belirgin şekilde gelişmemiştir.
Deney 2: Kalıtsal olarak bodur (kısa boylu) bir bezelye çeşidinin fidelerinden bir gruba düzenli olarak giberellin çözeltisi püskürtülmüş, diğer gruba yalnızca su püskürtülmüştür. Giberellin uygulanan bodur bezelyeler, normal boylu bezelye çeşidine yakın boya ulaşmış; su püskürtülenler bodur kalmıştır.
Deney 1'den oksin hormonunun yan tomurcuklar üzerindeki etkisiyle ilgili hangi sonuç çıkarılır? Fide C'nin deneydeki önemini açıklayınız.
Deney 2'den giberellin hormonunun etkisini belirleyiniz.
Oksin ve giberellinin etkilerinde benzer olan özelliği belirtiniz. Oksinin tarımda kullanımına bir örnek veriniz.
Bir bitki biyoloğu, yaptığı gözlem ve ölçümleri şöyle kaydetmiştir:
- Kuraklık: Uzun süre sulanmayan bitkilerin yapraklarında absisik asit miktarı artmış ve kısa süre sonra yapraklardaki stomaların kapandığı görülmüştür.
- Tohum: Bir ağaç türünün sonbaharda toprağa düşen tohumları, toprak nemli olduğu hâlde çimlenmemiştir. Kışı soğukta geçiren tohumlarda ilkbaharda absisik asit miktarının azaldığı, giberellin miktarının arttığı ölçülmüş ve tohumlar çimlenmiştir.
- Kesme yapraklar: Bitkiden koparılan yaprakların bir grubuna sitokinin çözeltisi püskürtülmüş, diğer gruba su püskürtülmüştür. Su püskürtülen yapraklar birkaç gün içinde sararmış; sitokinin püskürtülenler daha uzun süre yeşil kalmıştır.
- Yaprak dökümü: Sonbaharda yaşlanan yapraklarda etilen miktarının arttığı ve yaprakların döküldüğü gözlenmiştir.
Her gözlemdeki hormonun bitki üzerindeki etkisini yazınız.
Gözlemlerdeki hormonları, etkileri benzer olan ve zıt olan hormon çiftlerine ayırarak her çifti gerekçelendiriniz (en az bir benzer ve bir zıt çift).
Bir çiftçi, marul gibi yapraklı sebzelerin hasattan sonra daha uzun süre taze kalması için ürünlere sitokinin uygulamayı düşünmektedir. Bitkisel hormonların tarımda ilave olarak kullanılmasının bir avantajını ve bir dezavantajını yazınız. Dezavantajı azaltmaya yönelik bir öneride bulununuz.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo yazılısında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.