Yeryüzündeki su kaynaklarını sınıflandırabilme
DOĞAL SİSTEMLER VE SÜREÇLER · Su Kaynakları
Türkiye'deki bazı su kaynakları şunlardır:
- Karadeniz
- Van Gölü
- Tuz Gölü
- Eğirdir Gölü
- Fırat Nehri
- Bir artezyen kuyusundan çıkan su
Su kaynaklarını bulunduğu yere göre yer üstü ve yer altı suları olarak sınıflandırınız ve yer üstü sularının türünü (deniz, göl, akarsu) etiketleyiniz.
Su kaynaklarını fiziksel-kimyasal özelliklerine göre tatlı, tuzlu ve sodalı olarak sınıflandırınız.
Aşağıda Türkiye'deki bazı göllerin oluşum biçimleri verilmiş, şekilde de temsilî kesitleri gösterilmiştir:
- K: Bir fay boyunca çöken alanda biriken sulardan oluşmuştur.
- L: Bir yanardağın tepesindeki çanak biçimli çukurlukta (kraterde) oluşmuştur.
- M: Bir vadinin önünün lav akıntılarıyla kapanmasıyla oluşmuştur.
- N: Bir vadinin önünün yamaçtan kopan toprak ve kaya kütlesiyle kapanmasıyla oluşmuştur.
- O: Yüksek dağlarda buzulların aşındırdığı çanaklarda oluşmuştur.
Göller: Hazar Gölü, Nemrut Krater Gölü, Çıldır Gölü, Tortum Gölü, Kaçkar Dağları'ndaki sirk gölleri
Her oluşum biçimine uygun göl türünü etiketleyiniz ve listeden bir örnek göl eşleştiriniz.
Tuzluluk ölçütüne göre yapılan sınıflandırmada göllerin bir gideğeninin (gölden çıkan akarsuyunun) olup olmamasının önemini açıklayınız.
Yeryüzündeki suların yaklaşık %97,5'i büyük bölümü okyanus ve denizlerde bulunan tuzlu sulardan, yaklaşık %2,5'i tatlı sulardan oluşur. Tatlı suların ise yaklaşık %69'u buzullarda ve kalıcı kar örtüsünde, yaklaşık %30'u yer altında, yaklaşık %1'i göller, akarsular, bataklıklar, toprak nemi, donmuş zemin ve atmosfer gibi diğer ortamlarda bulunur.
Bir öğretmen bu dağılımı göstermek için 1000 litrelik bir su tankını model olarak kullanmaktadır.
Verilen bilgilerden yararlanarak yeryüzündeki su kaynaklarını gösteren bir sınıflandırma şeması (kavram haritası) hazırlayınız. Şemada ölçütleri ve kaynakları etiketleyiniz.
1000 litrelik modelde tatlı suların, buzullardaki suyun, yer altı suyunun ve diğer ortamlardaki (göl, akarsu, toprak nemi, atmosfer vb.) suyun miktarını litre olarak hesaplayınız.
Hesaplamalarınızdan yararlanarak tatlı su kaynaklarının kullanımıyla ilgili bir çıkarım yazınız.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo yazılısında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.