Türkiye’deki su kaynaklarının çevresel, ekonomik, politik ve sosyokültürel etkilerini sorgulayabilme
DOĞAL SİSTEMLER VE SÜREÇLER · Türkiye’deki Su Kaynaklarının Etkileri
Türkiye'deki su kaynaklarıyla ilgili bazı örnekler şunlardır:
- Atatürk Barajı'nda elektrik üretilmesi
- Meriç Nehri'nin Türkiye-Yunanistan sınırının bir bölümünü oluşturması
- Manyas (Kuş) Gölü çevresinin çok sayıda kuş türüne yaşam alanı sağlaması
- Fırat ve Dicle nehirleri arasında tarihte önemli medeniyetlerin gelişmesi
- Harran Ovası'nın sulanmasıyla pamuk üretiminin artması
- Doğu Akdeniz'de kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge sınırlarının belirlenmesi
Örnekleri suyun çevresel, ekonomik, politik ve sosyokültürel etkilerine göre sınıflandırınız.
Türkiye'deki su kaynaklarının etkilerini araştırmak isteyen bir öğrencinin sorabileceği iki araştırma sorusu yazınız.
Deniz yetki alanlarıyla ilgili bazı bilgiler şöyledir:
- Karasuları: Kıyı devletinin egemenliğindeki deniz alanıdır. Türkiye, karasularının genişliğini Ege Denizi'nde 6 deniz mili, Karadeniz ve Akdeniz'de 12 deniz mili olarak uygulamaktadır.
- Kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge: Kıyı devletine deniz tabanı ve deniz altındaki doğal kaynakları ile balıkçılık kaynakları üzerinde ekonomik haklar tanıyan alanlardır.
- Ege Denizi'ndeki adaların büyük bölümü Yunanistan'a aittir ve bu adaların bir kısmı Türkiye kıyılarına çok yakın konumdadır.
- Türkiye, 1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne taraf değildir.
Ege Denizi'nde kıyı devletlerinin karasularını 12 deniz miline çıkarmasının Türkiye açısından doğurabileceği ekonomik ve politik sonuçları açıklayınız.
Türkiye'nin Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne taraf olmamasının nedenini Ege Denizi'nin coğrafi özellikleriyle ilişkilendirerek açıklayınız.
Fırat ve Dicle nehirleri Türkiye'den doğup Suriye ve Irak'a akan sınıraşan sulardır (Şekil). Bu nehirler üzerinde Türkiye'de çok sayıda baraj bulunur. Barajlar elektrik üretimi ve tarım alanlarının sulanması için kullanılır. Bazı baraj gölleri köyleri ve tarihî alanları su altında bırakmıştır. Türkiye, 1987 yılında Suriye ile imzaladığı protokolle Fırat'tan Suriye sınırına saniyede ortalama 500 m³ su bırakmayı taahhüt etmiştir.
Fırat ve Dicle üzerindeki barajların çevresel, ekonomik, politik ve sosyokültürel etkilerini düzenleyerek birer örnekle çözümleyiniz.
1987 protokolüne göre Türkiye'nin Suriye'ye bir günde bırakması gereken ortalama su miktarını m³ olarak hesaplayınız.
Çözümlemenize dayanarak sınıraşan sular konusunda Türkiye için bir stratejik su yönetimi önerisi yazınız.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo yazılısında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.