Şehirleşme, göç ve sanayileşme ilişkisini toplumsal etkileri açısından yorumlar.
BEŞERİ SİSTEMLER · ŞEHİRLEŞME, SANAYİ VE GÖÇ İLİŞKİSİNİN TOPLUMSAL ETKİLERİ
Kurgusal Yenikent'te 1995 yılında büyük bir organize sanayi bölgesi açılmıştır. Şehrin nüfusu 1990'da 150.000 iken 2020'de 450.000'e ulaşmıştır. Yeni gelenlerin büyük bölümü çevredeki kırsal alanlardan iş bulmak amacıyla gelmiştir.
Yenikent'te sanayileşme, göç ve şehirleşme arasındaki ilişkiyi açıklayınız.
Bu sürecin Yenikent'te ortaya çıkarabileceği iki toplumsal etkiyi açıklayınız.
- Örnek 1: 18. yüzyılın sonlarından itibaren İngiltere'de Sanayi Devrimi ile buhar gücüyle çalışan fabrikalar kuruldu. Manchester gibi dokuma sanayisinin geliştiği şehirlerin nüfusu, kırsal kesimden gelen işçilerle birkaç on yıl içinde kat kat arttı. İşçiler fabrikaların çevresindeki sağlıksız ve kalabalık mahallelerde yaşadı.
- Örnek 2: Türkiye'de 1950'lerden itibaren tarımda makineleşmenin hızlanmasıyla kırsal kesimde iş gücü ihtiyacı azaldı. Sanayi ve hizmet olanaklarının yoğunlaştığı İstanbul, Ankara, İzmir gibi şehirlere yoğun göç yaşandı. Bu şehirlerin çevresinde gecekondu mahalleleri oluştu.
İki örnekteki sanayileşme, göç ve şehirleşme süreçleri arasındaki benzerlikleri açıklayınız.
Bu süreçlerin toplumsal etkilerini olumlu ve olumsuz yönleriyle yorumlayınız.
Türkiye İstatistik Kurumu nüfus sayımlarına göre il ve ilçe merkezlerinde yaşayan nüfusun toplam nüfusa oranı tabloda ve şekildeki grafikte verilmiştir:
| Sayım yılı | 1927 | 1950 | 1980 | 2000 |
|---|---|---|---|---|
| İl ve ilçe merkezlerinde yaşayan nüfusun oranı (%) | 24,2 | 25,0 | 43,9 | 64,9 |
1927–1950 ve 1950–2000 dönemlerinde oranın kaç puan değiştiğini hesaplayınız ve iki dönemi karşılaştırınız.
1950'den sonra şehirleşmenin hızlanmasını sanayileşme ve göç ile ilişkilendirerek açıklayınız.
Hızlı şehirleşmenin Türkiye'deki toplumsal etkilerini yorumlayınız.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.