Ülkemizdeki işlevsel bölgeleri özelliklerine göre analiz eder.
BEŞERİ SİSTEMLER · TÜRKİYE’NİN İŞLEVSEL BÖLGELERİ
Türkiye'de işlevsel bölgeler; yönetsel bölgeler, hizmet bölgeleri, istatistiki bölgeler ve planlama bölgeleri olarak gruplandırılabilir. Aşağıda bazı bölge örnekleri verilmiştir:
- Trabzon ilinin il ve ilçe sınırlarıyla belirlenen alanı
- Karayolları Genel Müdürlüğüne bağlı bir bölge müdürlüğünün sorumlu olduğu iller
- İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması'nda (İBBS) Düzey 1'de yer alan Doğu Karadeniz Bölgesi
- Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansının faaliyet gösterdiği iller
Her örneğin hangi işlevsel bölge türüne ait olduğunu yazınız.
İşlevsel bölge ile şekilsel (biçimsel) bölge arasındaki farkı açıklayınız.
Türkiye'de 2002 yılında İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması (İBBS) oluşturulmuştur. Bu sınıflandırmada üç düzey bulunur:
| Düzey | Bölge sayısı | Açıklama |
|---|---|---|
| Düzey 1 | 12 | Genellikle birbirine komşu illerden oluşan büyük bölgeler (İstanbul tek başına bir bölgedir.) |
| Düzey 2 | 26 | Düzey 1 bölgelerinin alt bölgeleri (Çoğu birkaç komşu ilden oluşur; İstanbul, Ankara ve İzmir tek başına birer bölgedir.) |
| Düzey 3 | 81 | İller |
Türkiye'de bölgesel gelişmeyi desteklemek için kurulan 26 kalkınma ajansı, Düzey 2 bölgelerine göre örgütlenmiştir. Bazı kamu kurumlarının bölge müdürlüklerinin sorumluluk alanları ise il sınırlarıyla her zaman örtüşmez.
İBBS'nin oluşturulma amaçlarından iki tanesini yazınız.
İBBS düzeyleri arasındaki ilişkiyi açıklayınız ve kalkınma ajanslarının Düzey 2 bölgelerine göre örgütlenmesinin nedenini analiz ediniz.
Hizmet bölgelerinin sınırlarının il sınırlarıyla örtüşmeyebilmesinin nedenini açıklayınız.
Kurgusal K kasabası, M ilinin sınırları içinde yer almaktadır. K kasabasında yaşayanların başvurabileceği iki büyük hastane vardır (Şekil):
| Hastane | Bulunduğu il | K kasabasına yol uzaklığı | Yolun özelliği | Ortalama hız |
|---|---|---|---|---|
| A Hastanesi | M ili (kendi ili) | 40 km | Dağlık, virajlı yol | 40 km/sa |
| B Hastanesi | N ili (komşu il) | 50 km | Ova üzerinde bölünmüş yol | 100 km/sa |
K kasabasından her iki hastaneye ulaşım süresini dakika olarak hesaplayınız.
Hesaplamalarınıza göre K kasabasının sağlık hizmeti bakımından hangi hastanenin hizmet bölgesine dâhil edilmesi gerektiğini belirtiniz. Bu durumun yönetsel bölge sınırlarıyla ilişkisini analiz ediniz.
Planlamacılara, K kasabasındaki sağlık hizmetinin iyileştirilmesi için bir öneri sununuz ve önerinizi işlevsel bölge kavramıyla ilişkilendiriniz.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.