Coğrafya biliminin konusu ve bölümlerini çözümleyebilme
COĞRAFYANIN DOĞASI · Coğrafya Biliminin Konusu ve Bölümleri
Elif, coğrafya dersi için defterine incelemek istediği konuları şöyle not etmiştir:
- Kuzey Anadolu Fay Hattı boyunca depremlerin dağılışı
- İstanbul'a yapılan göçlerin nedenleri
- Akdeniz ikliminin sıcaklık ve yağış özellikleri
- Türkiye'de pamuk üretiminin yapıldığı alanlar
- Akarsuların taşıdığı malzemeyle deltaların oluşumu
- Kırsal yerleşmelerin dağılışı
Numaralandırılmış konuları fiziki coğrafya ve beşerî ve ekonomik coğrafya bölümlerine göre sınıflandırınız.
Coğrafya biliminin konusunu bir cümleyle açıklayınız.
Bir gezi notunda Rize'nin bir köyü şöyle anlatılmıştır:
"Köyün arkasındaki dik yamaçlar (1), denizden gelen nemli havanın yükselmesiyle oluşan bol yağış (2) alır. Yağmurlarla kabaran dereler (3) yer yer yamaçlardan toprak taşır. Yamaçlar baştan başa çay bitkileri ve ormanlarla (4) kaplıdır. Uzaktaki Kaçkar Dağları'nın zirvelerinde yaz başına kadar erimeyen kar örtüsü (5) görülür. Vadinin ağzında ise çay fabrikaları ve köy evleri (6) yer alır."
Metinde numaralandırılan unsurlar, şekilde aynı numaralarla gösterilmiştir.
Metinde numaralandırılan unsurları taş küre, hava küre, su küre, buz küre, yaşam küre ve beşerî ortamdan hangisine ait olduklarına göre eşleştiriniz.
Metindeki unsurlardan yararlanarak küreler/ortamlar arasındaki iki ilişkiyi açıklayınız.
Bir ovada organize sanayi bölgesi (OSB) kurulması planlanmaktadır. Karar öncesinde bir coğrafya ekibi aşağıdaki verileri toplamış ve alanın krokisini şekildeki gibi çizmiştir:
| Veri | Bulgu |
|---|---|
| V1 | Ova tabanı, akarsuların getirdiği verimli alüvyal topraklardan oluşur. |
| V2 | Yer altı su seviyesi yüzeye çok yakındır. |
| V3 | Yıl boyunca hâkim rüzgâr, OSB alanından şehir merkezine doğru eser. |
| V4 | Alanın 3 km kuzeyinden aktif bir fay hattı geçer. |
| V5 | Çevredeki köylerden şehre iş bulmak için göç edenlerin sayısı artmaktadır. |
| V6 | Ovada üretilen sebzeler büyük şehirlere pazarlanmaktadır. |
Verileri fiziki coğrafya ve beşerî ve ekonomik coğrafya bölümlerine göre ayırınız. Fiziki verilerden ikisinin hangi alt alanın (jeomorfoloji, klimatoloji, hidrografya, toprak coğrafyası vb.) konusu olduğunu yazınız.
Fiziki ve beşerî verileri birbiriyle ilişkilendirerek OSB'nin bu ovaya kurulmasının uygun olup olmadığını gerekçesiyle değerlendiriniz. Bölümler arası en az iki ilişki kurunuz.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.