Örnek olay, olgu veya konu üzerinden mekânsal düşünme ile coğrafya öğrenmenin önemini çözümleyebilme
COĞRAFYANIN DOĞASI · Niçin Coğrafya Öğrenmeliyiz?
Bir gazetede şu haber yer almıştır:
"Kısa sürede düşen sağanak yağış nedeniyle taşan dere, yatağına çok yakın inşa edilen evleri ve iş yerlerini su altında bıraktı. Uzmanlar, dere yatağının daraltılmasının ve yamaçlardaki ağaçların kesilmesinin taşkının etkisini artırdığını belirtti."
Haberde mekânda gerçekleşen coğrafi olayı yazınız. Bu olayın bir doğal ve bir beşerî bileşenini belirtiniz.
Coğrafya bilgisine sahip bir bireyin bu tür olaylardan korunmak için alabileceği bir kararı açıklayınız.
Ayşe'nin ailesi, taşınmak için üç ev arasında seçim yapacaktır. Evlerin konumları şekildeki temsilî kesitte gösterilmiştir:
| Özellik | 1. ev | 2. ev | 3. ev |
|---|---|---|---|
| Konum | Dere yatağının hemen kenarı | Hafif eğimli yamaç | Dik ve kaygan killi yamaç |
| Diri faya uzaklık | 8 km | 6 km | 300 m |
| Zemin | Gevşek alüvyon | Sağlam kaya | Kil |
| Okula ve işe ulaşım | 5 dakika | 15 dakika | 10 dakika |
Mekânsal düşünmeyi kullanarak ailenin hangi evi seçmesi gerektiğini belirtiniz ve seçmediğiniz iki evin risklerini açıklayınız.
Bu örnekten yola çıkarak coğrafya öğrenmenin bireyin günlük hayattaki kararlarına katkısını açıklayınız.
Konya Ovası'nın bazı kesimlerinde son yıllarda obruk adı verilen ani çöküntülerin sayısı artmaktadır. Bölgeyle ilgili bilgiler şöyledir:
- Ovanın altında suda çözünebilen kireç taşı (kalker) gibi karstik kayaçlar bulunur.
- Bölge, Türkiye'nin en az yağış alan yerlerinden biridir.
- Tarım alanlarını sulamak için açılan kuyu sayısı artmış, su isteği yüksek ürünlerin ekimi yaygınlaşmıştır.
- Yer altı su seviyesi uzun yıllardır düşmektedir.
Obruk oluşan bir alanın temsilî kesiti şekilde verilmiştir.
Obruk olayının doğal ve beşerî bileşenlerini belirleyiniz ve bu bileşenler arasındaki etkileşimi açıklayınız.
Sorunun azaltılmasına yönelik bir mekânsal planlama önerisi ile bireylere düşen bir sorumluluğu yazınız.
"Coğrafya öğrenmek yalnızca coğrafyacılar için gereklidir." görüşünü bu örnek üzerinden değerlendiriniz.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.