Mekânsal bilgi teknolojilerini oluşturan bileşenleri çözümleyebilme
MEKÂNSAL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ · Mekânsal Bilgi Teknolojilerinin Bileşenleri
Bir belediye, ilçedeki parkların bakım durumunu izlemek için coğrafi bilgi sistemleri (CBS) projesi başlatmıştır. Projede şunlar kullanılmaktadır:
- Bilgisayarlar, GPS cihazları ve yazıcılar
- Harita oluşturmaya ve analiz yapmaya yarayan CBS programı
- Parkların konumları, alanları ve bakım tarihleri
- Verilerin hangi sırayla ve hangi kurallarla işleneceğini belirleyen iş planı
- Projede çalışan harita mühendisi ve coğrafyacılar
Numaralandırılmış unsurları CBS'nin bileşenleriyle (donanım, yazılım, veri, yöntem, kullanıcı) eşleştiriniz.
Mekânsal bilgi teknolojilerinden uzaktan algılama ile Küresel Konumlandırma Sistemi (GPS) arasındaki farkı birer örnekle açıklayınız.
Bir ilçede deprem sonrası toplanma alanlarının belirlenmesi için yürütülen CBS çalışmasının aşamaları karışık sırayla verilmiştir:
- K: Uygun alanlar haritada gösterilerek belediyenin genel ağ sayfasında yayımlandı.
- L: GPS cihazlarıyla parkların, okul bahçelerinin ve boş arazilerin konumları ölçüldü.
- M: Hatalı girilen koordinatlar ve eksik bilgiler düzeltildi.
- N: Toplanan veriler bilgisayardaki veri tabanına kaydedildi.
- O: Alanların büyüklüğü ve binalara uzaklığı karşılaştırılarak en uygun alanlar seçildi.
- P: Veriler aynı koordinat sistemine dönüştürülüp katmanlar hâlinde düzenlendi.
Aşamaları doğru sıraya koyunuz ve her aşamanın CBS'nin işleyişindeki adını (verilerin elde edilmesi, depolanması, kontrol edilmesi, işlenmesi, analizi, görüntülenmesi) yazınız.
CBS'nin bileşenleri ile işleyiş aşamaları arasında üç ilişki kurunuz (Örneğin bir aşamada hangi bileşenin kullanıldığını belirtiniz.).
Bir şehirde ambulansların en kısa yoldan hastalara ulaşması için CBS tabanlı bir rota sistemi kuruldu. Ancak sistem beklenen sonucu vermedi. Yapılan incelemede şu sorunlar tespit edildi:
- Sistemde kullanılan yol verileri 10 yıl önce toplanmıştı; yeni açılan yollar ve trafiğe kapatılan sokaklar sistemde yoktu.
- Personel, programın analiz araçlarını kullanma konusunda eğitim almamıştı.
- Ambulanslardaki konum cihazlarının bir kısmı arızalıydı.
Ayrıca bir yetkili, yaşlı ve hasta bireylerin ev adreslerinin herkese açık bir haritada gösterilmesini önerdi.
Her sorunun CBS'nin hangi bileşeniyle ilgili olduğunu belirtiniz ve bu sorunun sistemin sonucunu nasıl etkilediğini açıklayınız.
Bu örnekten yola çıkarak CBS bileşenleri arasındaki ilişkiyi açıklayınız.
Yetkilinin önerisini veri mahremiyeti ve etik açısından değerlendiriniz ve bir alternatif öneriniz.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.