11. sınıf Felsefe · 1. dönem 1. yazılı · FEL.11.1.2

Çevre sorunlarıyla ilgili felsefi düşünce ortaya koyabilme

1. ÜNİTE: ÇEVRE SORUNLARI VE FELSEFE · Çevre ve İnsan İlişkisi Çevre Etiği (İnsan Merkezci Etik, Canlı Merkezci Etik, Çevre Merkezci Etik)

1.KolayÇevre etiği yaklaşımları10 puan

Bir çevre etiği çalışma kâğıdında üç görüş yer almaktadır:

  • Görüş 1: Doğa, insanın ihtiyaçlarını karşılamak için vardır. Ormanları korumalıyız; çünkü temiz hava, su ve kereste için onlara ihtiyacımız var.
  • Görüş 2: Her canlının kendine özgü bir iyiliği vardır. Bir ağacın ya da bir böceğin yaşamı, insana yararlı olup olmamasından bağımsız olarak saygıyı hak eder.
  • Görüş 3: Ahlaki değerlendirmede tek tek canlılar değil, toprak, su, bitkiler ve hayvanlardan oluşan ekosistemin bütünlüğü esas alınmalıdır.
1.a

Üç görüşün hangi çevre etiği yaklaşımına (insan merkezci, canlı merkezci, çevre merkezci) ait olduğunu belirleyiniz ve her birini bir ifadeye dayanarak gerekçelendiriniz.

6 p
1.b

İnsan merkezci etik yaklaşımın bir güçlü ve bir zayıf yönünü açıklayınız.

4 p
2.OrtaFilozoflarla çevre etiği12 puan

Bilgi notu:

  • Immanuel Kant, insanın hayvanlara karşı doğrudan değil dolaylı ödevleri olduğunu düşünür. Ona göre hayvanlara zalimce davranmak yanlıştır; çünkü böyle davranan insan, diğer insanlara karşı da katılaşır.
  • Albert Schweitzer, "yaşama saygı" ilkesini savunur: Yaşamı korumak ve geliştirmek iyi, yaşamı yok etmek ya da zarar vermek kötüdür. Bu ilke bütün canlılar için geçerlidir.
  • Aldo Leopold, "toprak etiği" adını verdiği yaklaşımında, bir eylemin biyotik topluluğun (toprak, su, bitkiler ve hayvanlardan oluşan bütünün) bütünlüğünü, istikrarını ve güzelliğini korumaya yöneldiğinde doğru, aksi durumda yanlış olduğunu savunur.

Durum: Bir kasabanın yakınındaki sulak alanın kurutularak yerine bir alışveriş merkezi yapılması planlanmaktadır. Sulak alan, göçmen kuşların konakladığı bir yerdir ve çevredeki tarım arazilerinin yer altı suyunu beslemektedir.

2.a

Kant, Schweitzer ve Leopold'un görüşlerinin hangi çevre etiği yaklaşımına ait olduğunu gerekçesiyle belirtiniz.

6 p
2.b

Durumda anlatılan projeyi bu yaklaşımlardan ikisine göre değerlendiriniz ve iki değerlendirmenin sonuçlarını karşılaştırınız.

6 p
3.ZorÇevre üzerine felsefi metin18 puan

Okulda düzenlenen "Plastik atıklar ve biz" panelinde bir konuşmacı şu argümanı ileri sürmüştür:

"Tek kullanımlık plastik ürünlerin sınırlandırılması yanlıştır. Çünkü plastik ucuzdur ve insanların günlük hayatını kolaylaştırır. İnsanın rahatı ve ekonomik çıkarı her şeyden önce gelir. Denizlerdeki canlıların zarar görmesi ise bizim sorunumuz değildir."

Bilgi: Denizlere ulaşan plastik atıklar zamanla mikroplastiklere dönüşür. Mikroplastikler deniz canlılarının vücuduna girebilmekte ve besin zinciri yoluyla insana kadar ulaşabilmektedir.

3.a

Konuşmacının argümanını çözümleyiniz: Sonucunu, öncüllerini ve dayandığı çevre etiği yaklaşımını yazınız.

4 p
3.b

Bu argümanın zayıf yönlerini hem bilgi notundan hem de canlı merkezci veya çevre merkezci bir bakış açısından hareketle eleştiriniz.

4 p
3.c

Plastik atık sorunu hakkında kendi görüşünüzü savunan 8-10 cümlelik felsefi bir paragraf yazınız. Paragrafınızda değer, sorumluluk ve sürdürülebilirlik kavramlarını kullanınız ve karşı görüşten gelebilecek bir itiraza cevap veriniz.

10 p

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Senaryo 1: 2 soruSenaryo 2: 3 soruSenaryo 3: 3 soruSenaryo 4: 2 soruSenaryo 5: 3 soru