Güneş, Dünya ve Ay’ın birbirlerine göre hareketlerini ve hacimsel büyüklüklerini temsil eden bilimsel model oluşturabilme
1. ÜNİTE: GÖKYÜZÜNDEKİ KOMŞULARIMIZ VE BİZ · Dünya’mız ve Gökyüzündeki Komşularımız
Defne, Güneş, Dünya ve Ay'ı temsil eden bir model hazırlamıştır. Modelinde Güneş'i büyük bir plaj topuyla, Dünya'yı bir nohutla, Ay'ı ise bir portakalla göstermiştir.
Defne'nin modelindeki hacimsel büyüklük hatasını belirtiniz. Güneş, Dünya ve Ay'ı hacimce büyükten küçüğe doğru sıralayınız.
Defne modeline hareket eklemek istemektedir. Modelde Dünya'nın ve Ay'ın yapması gereken hareketleri yazınız.
Kerem, Güneş, Dünya ve Ay'ın hacimsel büyüklüklerini temsil eden bir model tasarlamak istemektedir. Araştırmasında şu bilgilere ulaşmıştır:
- Dünya'nın hacmi, Ay'ın hacminin yaklaşık 50 katıdır.
- Güneş'in hacmi, Dünya'nın hacminin yaklaşık 1 milyon 300 bin katıdır.
Kerem, modelinde Ay'ı hacmi 1 cm³ olan bir boncukla göstermeye karar vermiştir.
Bu ölçeğe göre Kerem'in modelindeki Dünya'nın hacmi kaç cm³ olmalıdır? İşleminizi gösteriniz.
Aynı ölçeğe göre Güneş modelinin hacmi kaç cm³ olmalıdır? İşleminizi gösteriniz.
Güneş, Ay'dan çok daha büyük olduğu hâlde gökyüzünde Ay ile yaklaşık aynı büyüklükte görünür. Bu durumun nedenini açıklayınız.
Zehra'nın hazırladığı Güneş, Dünya ve Ay modeli aşağıdaki tabloda ve şekilde verilmiştir.
| Gök cismi | Modeldeki nesne | Modeldeki hareketi |
|---|---|---|
| Güneş | Çapı 30 cm olan sarı top | Hiç hareket etmiyor. |
| Dünya | Çapı 3 cm olan mavi boncuk | Güneş'in etrafında dolanıyor, kendi etrafında dönmüyor. |
| Ay | Çapı 1 cm olan gri boncuk | Dünya'dan bağımsız olarak, Güneş'in etrafında ayrı bir yolda dolanıyor. |
Bilgi: Güneş'in çapı Dünya'nın çapının yaklaşık 109 katıdır. Dünya'nın çapı ise Ay'ın çapının 4 katından biraz azdır (yaklaşık 3,7 katı).
Zehra'nın modelindeki hareketlerle ilgili hataları belirleyiniz ve her birinin nasıl düzeltilmesi gerektiğini yazınız.
Bilgileri kullanarak Zehra'nın modelindeki büyüklüklerin uygun olup olmadığını değerlendiriniz. Dünya boncuğunun çapı 3 cm kalacaksa Güneş modelinin çapı yaklaşık kaç cm olmalıdır? İşleminizi gösteriniz.
Zehra, yaklaşık 3 m'den büyük bir Güneş modelini sınıfta hazırlayamayacağını fark etmiştir. Oranları bozmadan modelini sunabilmesi için uygulanabilir bir çözüm öneriniz ve önerinizin oranları nasıl koruduğunu açıklayınız.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo yazılısında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.