Kuvveti büyüklüğü ile operasyonel tanımlayabilme
2. ÜNİTE: KUVVETİ TANIYALIM · Kuvvet ve Kuvvetin Ölçülmesi
Aşağıda günlük hayattan üç olay verilmiştir:
- Selin, duran oyuncak arabasını iterek harekete geçiriyor.
- Kaleci, kendisine doğru gelen topa vurarak topun gittiği yönü değiştiriyor.
- Burak, oyun hamurunu elleriyle sıkarak yassı bir hâle getiriyor.
Her olayda uygulanan kuvvetin cisim üzerindeki etkisini yazınız.
Kuvvetin büyüklüğü hangi araçla ölçülür ve birimi nedir? Yazınız.
Fen bilimleri laboratuvarında şekildeki üç dinamometre bulunmaktadır:
| Dinamometre | Ölçebildiği en büyük kuvvet | Yayın kalınlığı |
|---|---|---|
| A | 5 N | İnce |
| B | 20 N | Orta kalınlıkta |
| C | 100 N | Kalın |
Öğrenciler aşağıdaki kuvvetleri ölçecektir:
- Oyuncak arabayı çekmek için gereken yaklaşık 2 N'luk kuvvet
- Sıkışan bir çekmeceyi açmak için gereken yaklaşık 12 N'luk kuvvet
- Dolu bir sandığı sürüklemek için gereken yaklaşık 60 N'luk kuvvet
Her ölçüm için en uygun dinamometreyi seçiniz ve seçiminizin gerekçesini yazınız.
Bir öğrenci 60 N'luk kuvveti A dinamometresiyle ölçmeye çalışırsa ne olabilir? Yayın esneklik özelliğini kullanarak açıklayınız.
Ali, ölçüm sonucunu "Çekmeceyi 12 ile çektim." şeklinde ifade etmiştir. Ali'nin ifadesini düzeltiniz ve kuvvetin büyüklüğü belirtilirken birim kullanılmasının neden gerekli olduğunu açıklayınız.
Bir grup öğrenci, dinamometrenin içindeki yaya farklı büyüklükte kuvvetler uygulayarak yayın uzama miktarını ölçmüş ve sonuçları aşağıdaki tabloya kaydetmiştir. Deney boyunca yay esnekliğini kaybetmemiştir; bu yay 10 N'luk kuvvete kadar aynı düzenle uzayabilmektedir.
| Uygulanan kuvvet (N) | 0 | 2 | 4 | 6 | 8 |
|---|---|---|---|---|---|
| Yayın uzama miktarı (cm) | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
Tablodaki örüntüyü yazarak kuvvetin büyüklüğü ile yayın uzama miktarı arasındaki ilişkiyi açıklayınız. Bu ilişkiye dayanarak dinamometrenin kuvveti nasıl ölçtüğünü açıklayınız.
Bu yay bir çekme sırasında 2,5 cm uzamıştır. Yaya uygulanan kuvvet kaç N'dur? Yaya 10 N'luk kuvvet uygulanırsa yay kaç cm uzar? İşlemlerinizi gösteriniz.
Kuvveti, ölçülme yolunu ve birimini de içerecek şekilde tanımlayınız.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo yazılısında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.