Güneş sistemindeki gezegenleri niteliklerine göre sınıflandırabilme

1. ÜNİTE: GÜNEŞ SİSTEMİ · Güneş Sistemi

1.KolayKarasal ve gazsal gezegenler10 puan

Güneş sistemindeki gezegenler, Güneş'e yakından uzağa doğru şöyle sıralanır:

Merkür – Venüs – Dünya – Mars – Jüpiter – Satürn – Uranüs – Neptün

Bu gezegenlerin bir kısmı kayaçlardan oluşan katı bir yüzeye sahiptir (karasal gezegenler). Diğerleri ise büyük ölçüde gazlardan oluşur (gazsal gezegenler).

1.a

Gezegenleri karasal gezegenler ve gazsal gezegenler olarak iki gruba ayırınız.

6 p

1.b

Bu iki grubu birbirinden ayıran gök cisimleri topluluğunun adını ve bu topluluğun hangi iki gezegen arasında bulunduğunu yazınız.

4 p

2.OrtaGezegen kartlarını etiketleme14 puan

Bir öğrenci, gezegenlerin adlarını gizleyerek aşağıdaki kartları hazırlamıştır.

Kart	Güneş'e yakınlık sırası	Yapısı	Uydusu	Halkası	Ek bilgi
K	1	Karasal	Yok	Yok	Güneş'e en yakın gezegendir.
L	2	Karasal	Yok	Yok	—
M	5	Gazsal	Var	Var	Hacmi en büyük gezegendir.
N	4	Karasal	Var	Yok	—

2.a

K, L, M ve N kartlarının hangi gezegenlere ait olduğunu yazınız.

4 p

2.b

Kartları önce "uydusu olanlar / olmayanlar", sonra "halkası olanlar / olmayanlar" ölçütüne göre gruplandırınız.

6 p

2.c

Ece, "Karasal gezegenlerin hiçbirinin uydusu yoktur." demiştir. Ece'nin ifadesini gerekçesiyle değerlendiriniz.

4 p

3.ZorGezegen verilerinden genelleme16 puan

Aşağıdaki tabloda Güneş sistemindeki gezegenlerin bazı nitelikleri verilmiştir. Hacim sıralamasında 1, hacmi en büyük gezegeni gösterir.

Gezegen	Güneş'e yakınlık sırası	Yapısı	Uydusu	Halkası	Hacim sıralaması
Merkür	1	Karasal	Yok	Yok	8
Venüs	2	Karasal	Yok	Yok	6
Dünya	3	Karasal	Var	Yok	5
Mars	4	Karasal	Var	Yok	7
Jüpiter	5	Gazsal	Var	Var	1
Satürn	6	Gazsal	Var	Var	2
Uranüs	7	Gazsal	Var	Var	3
Neptün	8	Gazsal	Var	Var	4

Şekilde, iki gezegen grubunu birbirinden ayıran topluluktaki bir asteroitten kopan parçanın Dünya'ya ulaşana kadar geçtiği üç aşama gösterilmiştir.

Şekil: Bir asteroitten kopan parçanın Dünya'ya ulaşana kadar geçtiği aşamalar

3.a

Tablodaki verilere göre karasal ve gazsal gezegenleri hacim, uydu ve halka nitelikleri bakımından karşılaştırınız. Her nitelik için bir genelleme yazınız.

6 p

3.b

Bir bilim kurgu kitabında Güneş sistemine benzeyen bir sistemde "Zorba" adlı bir gezegen anlatılmaktadır: Zorba'nın kayaçlardan oluşan katı bir yüzeyi vardır, halkası yoktur ve hacmi Dünya'dan küçüktür. Zorba'yı gezegen gruplarından birine yerleştirerek etiketleyiniz ve (a) maddesindeki genellemelere dayanarak gerekçelendiriniz.

5 p

3.c

İki gezegen grubunu birbirinden ayıran gök cisimleri topluluğunun adını yazınız. Bu topluluktaki asteroitlerden kopan bir parça Dünya atmosferine girip yeryüzüne ulaşırsa şekildeki 1., 2. ve 3. aşamalarda hangi adları alır? Yazınız.

5 p

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo yazılısında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo yazılıları

Senaryo 1: 2 soru Senaryo 2: 2 soru Senaryo 3: 2 soru Senaryo 4: 1 soru Senaryo 5: 1 soru Senaryo 6: 2 soru