Eşeyli ve eşeysiz üremeyi karşılaştırabilme
3. ÜNİTE: CANLILARDA SİSTEMLER · Bitki ve Hayvanlarda Üreme, Büyüme ve Gelişme
Aşağıda bazı canlıların çoğalma şekilleri verilmiştir:
- Amip, ikiye bölünerek iki yeni amip oluşturur.
- Hidranın vücudunda oluşan bir çıkıntı (tomurcuk) büyüyerek yeni bir hidraya dönüşür.
- Tavuk ve horozdan gelen üreme hücrelerinin birleşmesiyle oluşan yumurtadan civciv çıkar.
- Deniz yıldızının, merkezî kısmından bir parçayla birlikte kopan kolu, eksik kısımlarını tamamlayarak yeni bir deniz yıldızına dönüşür.
- İki farklı bitkiden gelen üreme hücrelerinin birleşmesiyle oluşan tohumdan yeni bir bitki gelişir.
Verilen çoğalma şekillerini eşeyli üreme ve eşeysiz üreme olarak sınıflandırınız.
Eşeyli ve eşeysiz üremenin bir benzerliğini ve bir farklılığını yazınız.
Aşağıdaki tabloda bazı canlıların çoğalma şekilleri verilmiştir.
| Örnek | Çoğalma şekli |
|---|---|
| 1 | Patates yumrusu üzerindeki göz adı verilen kısımlardan yeni patates bitkileri gelişir. |
| 2 | Bir bakteri ikiye bölünerek iki yeni bakteri oluşturur. |
| 3 | Bira mayasının üzerinde oluşan küçük bir çıkıntı büyüyerek yeni bir maya hücresi oluşturur. |
| 4 | İkiye kesilen bir planaryanın parçalarının her biri eksik kısımlarını tamamlayarak yeni bir planaryaya dönüşür. |
| 5 | Söğüt ağacından kesilen bir dal toprağa dikildiğinde kök salarak yeni bir ağaç oluşturur. |
Bir çiftçi, çok beğendiği tatlı meyveler veren bir çilek bitkisine sahiptir. Bu bitkinin toprağa doğru uzanan sürünücü gövdelerinden yeni çilek bitkileri yetiştirmeyi planlamaktadır. Çilek bitkisi şekilde gösterilmiştir.
Tablodaki her örnek için eşeysiz üreme çeşidinin adını yazınız.
Çiftçinin kullanmayı planladığı yöntem hangi üreme çeşidine örnektir? Bu yöntemle yetişen bitkilerin meyvelerinin ana bitkinin meyveleriyle aynı tatta olmasının beklenmesinin nedenini açıklayınız.
Eşeyli üreme ile oluşan yavruların özellikleri, eşeysiz üreme ile oluşan yavruların özelliklerinden nasıl farklıdır? Açıklayınız.
Bir tarım araştırma merkezinde iki serada aynı tür bitki yetiştirilmektedir.
- A serası: Bütün bitkiler, tek bir ana bitkiden alınan dal parçalarının toprağa dikilmesiyle yetiştirilmiştir.
- B serası: Bitkiler, tohumlardan yetiştirilmiştir. Bu tohumlar, çiçeklerde farklı bitkilerden gelen üreme hücrelerinin birleşmesiyle oluşmuştur.
Bir süre sonra iki seraya da aynı bitki hastalığı bulaşmıştır. A serasındaki bitkilerin tamamı hastalanmış, B serasındaki bitkilerin ise bir kısmı hastalanmış, bir kısmı sağlıklı kalmıştır.
A ve B seralarındaki bitkilerin hangi üreme şekliyle oluştuğunu belirtiniz. Her seradaki bitkilerin ata sayısını ve birbirleriyle benzerlik durumunu karşılaştırınız.
A serasındaki bitkilerin tamamının, B serasındaki bitkilerin ise yalnızca bir kısmının hastalanmasının nedenini açıklayınız.
Eşeyli ve eşeysiz üremenin bir benzerliğini yazınız. Araştırma merkezinin yine de bazı bitkileri eşeysiz üremeyle yetiştirmeyi tercih etmesinin bir nedenini açıklayınız.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo yazılısında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.