Uzay araştırmaları için geliştirilen teknolojileri karşılaştırabilme
1. ÜNİTE: UZAY ÇAĞI · Türkiye ve Uzay Araştırmaları
Uzay araştırmalarında kullanılan bazı teknolojiler aşağıdaki kartlarda tanıtılmış, şekilde de temsilî olarak çizilmiştir:
- Kart 1: Dünya etrafında dolanarak televizyon yayınlarını ve telefon görüşmelerini bir yerden başka bir yere aktarır.
- Kart 2: Dünya etrafındaki yörüngede bulunan büyük bir yapıdır. Astronotlar burada aylarca kalarak deneyler yapabilir.
- Kart 3: İnsansız olarak uzak gezegenlere ve diğer gök cisimlerine gönderilir; bu gök cisimlerinin yakınından veri toplayıp Dünya'ya gönderir.
Ayrıca gökyüzünü gözlemlemek için yeryüzündeki gözlemevlerinde bulunan yer tabanlı teleskoplar ile Hubble ve James Webb gibi uzaya yerleştirilmiş uzay teleskopları kullanılmaktadır.
Her kartta tanıtılan teknolojinin adını yazınız.
Yer tabanlı teleskoplar ile uzay teleskoplarının bir benzerliğini ve bir farklılığını yazınız.
Türkiye'nin uzayda haberleşme ve yer gözlemi amacıyla kullandığı yapay uydular bulunmaktadır. Örneğin TÜRKSAT uyduları haberleşme uydusu, GÖKTÜRK ve İMECE uyduları ise yer gözlem uydusudur.
Aşağıda günlük hayattan dört ihtiyaç verilmiştir:
- Bir depremden sonra yıkılan binaların bulunduğu bölgelerin uzaydan görüntülenmesi
- Dağlık bir köyde yaşayan bir ailenin televizyon yayını izleyebilmesi
- Yarın yağmur yağıp yağmayacağının tahmin edilmesi
- Telefondaki harita uygulamasıyla kişinin bulunduğu konumun belirlenmesi
Her ihtiyacın karşılanmasında hangi tür yapay uydudan yararlanıldığını yazınız.
Yapay uydular ile uzay istasyonlarını karşılaştırarak bir benzerliklerini ve iki farklılıklarını yazınız.
Uzay sondaları ile uzay teleskoplarının gök cisimlerini inceleme biçimlerini karşılaştırınız.
Bir uzay araştırma kurumunda üç ekip farklı görevler için teknoloji seçecektir.
- Ekip 1: Mars yüzeyindeki kayaçları yakından incelemek istiyor.
- Ekip 2: Bizden çok uzaktaki galaksileri, atmosferin etkisi olmadan gözlemlemek istiyor.
- Ekip 3: Bitkilerin uzay ortamında nasıl büyüdüğünü aylarca, astronotların gözetiminde incelemek istiyor.
Kurum, yeni bir yer tabanlı teleskop için gözlemevi kurmayı da planlamaktadır. Aday yerler tabloda ve şekilde verilmiştir:
| Aday yer | Yükseklik (rakım) | Bir yılda bulutsuz gece sayısı | Şehir ışıklarına uzaklık |
|---|---|---|---|
| A | 200 m | 120 | Şehir merkezinde |
| B | 3100 m | 230 | En yakın yerleşim yerine 40 km |
| C | 2800 m | 140 | Büyük bir şehre 3 km |
Her ekip için en uygun uzay teknolojisini seçiniz ve seçiminizi gerekçelendiriniz.
Gözlemevi için en uygun aday yeri seçiniz. Seçiminizi tablodaki üç ölçütün her birine dayanarak gerekçelendiriniz.
Uzay teleskoplarının yer tabanlı teleskoplara göre bir üstün yönünü ve bir sınırlılığını yazınız.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo yazılısında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.