Mevsimlerin oluşumuna yönelik tahminlerde bulunur.
1.ÜNİTE: MEVSİMLER VE İKLİM · 8.1.1. Mevsimlerin Oluşumu
Ece, sınıfta şu iddiayı ortaya atmıştır:
"Yazın havaların sıcak olmasının nedeni, Dünya'nın Güneş'e daha yakın olmasıdır."
Öğretmeni şu bilgiyi vermiştir: Dünya, Güneş etrafındaki dolanma hareketi sırasında Güneş'e en yakın konumuna Ocak ayının başında, en uzak konumuna ise Temmuz ayının başında gelir. Bu konumlar şekilde gösterilmiştir.
Öğretmenin verdiği bilgiyi kullanarak Ece'nin iddiasını Kuzey Yarım Küre'de yaşayan biri olarak değerlendiriniz.
Mevsimlerin oluşmasının nedenlerini açıklayınız.
Zeynep, karanlık bir odada aynı el fenerini kullanarak bir karton üzerinde iki deneme yapmıştır. El fenerinin kartona uzaklığı ve deneme süresi iki denemede de aynıdır. Aydınlanan alanın ortasına bir termometre yerleştirerek 5 dakika sonunda sıcaklık artışını ölçmüştür. Deney düzeneği şekilde, sonuçlar aşağıda temsilî olarak verilmiştir.
| Deneme | El fenerinin tutuluş biçimi | Aydınlanan alan | Sıcaklık artışı |
|---|---|---|---|
| 1 | Kartona dik | Küçük ve parlak (yaklaşık 20 cm²) | 6 °C |
| 2 | Kartona eğik | Büyük ve soluk (yaklaşık 40 cm²) | 3 °C |
Deney sonuçlarını birim yüzeye düşen ışık enerjisi miktarı kavramını kullanarak açıklayınız.
Bu deneyin sonuçlarını Kuzey Yarım Küre'de yaz ve kış mevsimlerinin oluşumuyla ilişkilendiriniz.
21 Haziran'da öğle vakti Güneş ışınları Kuzey Yarım Küre'deki Yengeç Dönencesi'ne dik gelir. Bu tarihte Kuzey Yarım Küre'deki Ankara ile Güney Yarım Küre'deki Sidney'den hangisinin birim yüzeyine daha fazla ışık enerjisi düşeceğini tahmin ediniz. Tahmininizi gerekçelendiriniz.
Türkiye'deki bir şehirde, yılın dört farklı tarihinde öğle vakti Güneş ışınlarının yere geliş açısı ve gündüz süresi ölçülmüştür. Geliş açısı, ışınlar ile yer yüzeyi arasındaki açıdır; 90° dik gelişi gösterir. Öğle vakti ışınların geliş açıları şekilde gösterilmiştir.
| Tarih | Öğle vakti ışınların geliş açısı (yaklaşık) | Gündüz süresi (yaklaşık) |
|---|---|---|
| 21 Mart | 50° | 12 saat |
| 21 Haziran | 73° | 15 saat |
| 23 Eylül | 50° | 12 saat |
| 21 Aralık | 27° | 9 saat |
Tabloya göre bu şehirde birim yüzeye düşen ışık enerjisi miktarının hangi tarihte en fazla, hangi tarihte en az olduğunu belirtiniz. Bu iki tarihin şehirde hangi mevsimlerin başlangıcı olduğunu gerekçesiyle yazınız.
21 Haziran ve 21 Aralık tarihlerinde Güney Yarım Küre'deki bir şehirde hangi mevsimlerin başladığını yazınız. Yarım kürelerde mevsimlerin bu şekilde olmasının nedenini açıklayınız.
Dünya'nın dönme ekseni Güneş etrafındaki dolanma düzlemine dik olsaydı (eksen eğikliği olmasaydı) bu şehirde tablodaki değerlerin yıl boyunca nasıl olacağını tahmin ediniz. Tahmininize göre mevsimlerle ilgili bir çıkarım yapınız.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo yazılısında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.