DNA’nın yapısını model üzerinde gösterir.
2.ÜNİTE: DNA VE GENETİK KOD · 8.2.1. DNA ve Genetik Kod
Ahmet, DNA modeli yapmak için renkli boncuklar kullanmaktadır. Modelinde kırmızı boncuklar adenini (A), mavi boncuklar timini (T), sarı boncuklar guanini (G), yeşil boncuklar sitozini (C) temsil etmektedir. Ahmet, modelin bir zincirindeki bazları şekildeki gibi şu sırayla dizmiştir:
A – T – G – C – C – A – T – G
Ahmet'in modelindeki karşı zincirde bu bazların karşısına gelmesi gereken bazları sırasıyla yazınız.
DNA'nın yapısıyla ilgili üç özellik yazınız.
Elif, DNA modeli hazırlamadan önce defterine DNA'nın yapısıyla ilgili şu notları almıştır:
- "DNA tek bir zincirden oluşur."
- "DNA'da adenin guaninle, timin sitozinle eşleşir."
- "DNA düz bir merdiven gibidir; kendi etrafında dönmez."
Öğretmeni, notlarda hatalar bulunduğunu ve bu notlara göre hazırlanacak modelin yanlış olacağını söylemiş; DNA'nın yapısının döner bir merdivene benzetilebileceğini hatırlatmıştır.
Elif'in notlarındaki hataları belirleyiniz. Doğru bir model hazırlayabilmesi için her birinin nasıl düzeltilmesi gerektiğini yazınız.
Döner merdiven benzetmesinde merdivenin basamaklarının ve iki yan kenarının DNA'daki hangi yapılara karşılık geldiğini yazınız.
DNA'da bazların eşleşmesinde bir hata oluşursa ne olabileceğini açıklayınız.
Bir DNA modelinin küçük bir bölümü şekilde ve tabloda verilmiştir; bazı bazların yerine soru işareti konmuştur. Aynı sütundaki bazlar birbirinin karşısında bulunmaktadır.
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zincir 1 | A | ? | G | C | ? | T |
| Zincir 2 | ? | A | ? | ? | C | ? |
Kemal, modeli incelerken şunu söylemiştir:
"İki zinciri bir arada tutan, karşılıklı duran fosfatlardır."
Soru işareti olan yerlere gelmesi gereken bazları yazarak modeli tamamlayınız.
Kemal'in ifadesini DNA'nın yapısına göre değerlendiriniz.
Bütün canlıların DNA'ları aynı dört çeşit nükleotidden oluştuğu hâlde farklı canlıların DNA'ları birbirinden farklıdır. Bu farklılığın nedenini açıklayınız.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo yazılısında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.