Kalıtım ile ilgili kavramları tanımlar.
2.ÜNİTE: DNA VE GENETİK KOD · 8.2.2. Kalıtım
Bezelyelerde tohum rengi kalıtsal bir özelliktir. Sarı tohum rengi geni S, yeşil tohum rengi geni s harfiyle gösterilmektedir. Sarı tohum rengi, yeşil tohum rengine baskındır.
Bir bahçedeki üç bezelye bitkisinin tohum rengini belirleyen genler şöyledir:
- 1. bitki: SS
- 2. bitki: Ss
- 3. bitki: ss
Fenotip, genotip ve baskın gen kavramlarını tanımlayınız. Her kavram için verilen bilgilerden bir örnek yazınız.
Üç bitkiyi saf döl ve melez döl olarak sınıflandırınız.
Bezelyelerde mor çiçek rengi geni M, beyaz çiçek rengi geni m ile gösterilmektedir. Mor çiçek rengi, beyaz çiçek rengine baskındır.
| Bitki | Genotip | Fenotip |
|---|---|---|
| 1 | MM | ? |
| 2 | Mm | ? |
| 3 | ? | Beyaz çiçekli |
Tablodaki soru işaretli yerleri doldurunuz.
- ve 2. bitkilerin genotipleri farklı olduğu hâlde fenotiplerinin aynı olmasının nedenini açıklayınız.
Bir bezelye bitkisinde beyaz çiçek renginin görülebilmesi için genotipin nasıl olması gerektiğini açıklayınız. Beyaz çiçekli bir bitkinin saf döl mü melez döl mü olduğunu belirtiniz.
Elif, kalıtımla ilgili defterine şu ifadeleri yazmıştır:
- "Fenotip, bir canlının gözlenebilen özellikleridir."
- "Melez döl bitkilerde her zaman çekinik özellik görülür."
- "Bir bitkinin genotipi, bitkiye dışarıdan bakılarak her zaman kesin olarak anlaşılabilir."
- "Çekinik özellik gösteren bir bezelyenin genotipi saf döldür."
- "Kalıtım, canlıların özelliklerinin nesilden nesle aktarılmasıdır."
Bezelyelerde uzun boy geni U, kısa boy geni u ile gösterilmektedir. Uzun boy, kısa boya baskındır.
Elif'in ifadelerinden yanlış olanların numaralarını yazınız ve bu ifadeleri doğru hâle getiriniz.
Uzun boylu bir bezelye bitkisinin olası genotiplerini yazarak her birinin saf döl mü melez döl mü olduğunu belirtiniz. Kısa boylu bir bezelye bitkisinin genotipini yazınız ve bu genotip için neden tek bir olasılık bulunduğunu açıklayınız.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo yazılısında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.