Fizik bilimine katkıda bulunmuş bilim insanlarının deneyimlerini yansıtabilme
FİZİK BİLİMİ VE KARİYER KEŞFİ · Fizik Bilimine Yön Verenler
İbnülheysem (yaklaşık 965-1040) Basra'da doğmuş, çalışmalarının önemli bir bölümünü Kahire'de yapmıştır. Onun yaşadığı dönemde bazı düşünürler, görmenin gözden çıkan ışınlar sayesinde gerçekleştiğini ileri sürüyordu. İbnülheysem bu görüşü doğrudan kabul etmek yerine sınamak istedi. Karanlık bir odanın duvarına küçük bir delik açarak dışarıdaki cisimlerin görüntüsünün karşı duvarda ters olarak oluştuğunu gözlemledi. Deney ve gözlemlerine dayanarak görmenin, cisimlerden gelen ışığın göze ulaşmasıyla gerçekleştiğini savundu. Çalışmalarını Kitâbü'l-Menâzır (Optik Kitabı) adlı eserinde topladı. Bu eser Latinceye çevrildi ve yüzyıllar boyunca Avrupa'daki optik çalışmalarını etkiledi.
Metne göre İbnülheysem'in bilime bakış açısını ve çalışma biçimini yansıtan iki özelliği belirtiniz.
İbnülheysem'in çalışmalarının bilime etkisine ilişkin metinden bir çıkarım yapınız.
Hazini, 12. yüzyılda Büyük Selçuklu Devleti döneminde Merv şehrinde yaşamıştır. Mîzânü'l-Hikme (Hikmet Terazisi) adlı eserinde, kendi tasarladığı hassas terazileri tanıtmış; bu terazilerle pek çok metalin ve sıvının yoğunluğunu ölçerek sonuçları tablolar hâlinde kaydetmiştir.
Isaac Newton, 17. yüzyılda yaşamış İngiliz bilim insanıdır. Hareket yasalarını ve evrensel kütle çekim yasasını 1687'de yayımladığı Principia adlı eserinde açıklamıştır. Işığın prizmadan geçerken renklerine ayrıldığını deneylerle göstermiştir. Bir mektubunda, daha ileriyi görebildiyse bunun kendisinden önceki "devlerin omuzlarında" durmasıyla mümkün olduğunu belirtmiştir.
İki bilim insanının çalışma biçimlerindeki ortak bir özelliği metinden kanıt göstererek açıklayınız.
Newton'ın "devlerin omuzlarında" ifadesinden bilimin gelişimine yönelik nasıl bir çıkarım yapılabilir? Açıklayınız.
Bu iki bilim insanının deneyimlerinden yola çıkarak bir bilim insanında bulunması gereken iki niteliği gerekçesiyle yazınız.
Marie Curie, eşi Pierre Curie ile birlikte yetersiz donanımlı bir barakada tonlarca uranyum cevheri atığını işleyerek yeni radyoaktif elementler aradı. Polonyum ve radyum elementlerini keşfettiler; radyumu saf bir bileşik hâlinde elde edebilmek için ise yıllarca çalıştılar. Marie Curie 1903'te Nobel Fizik Ödülü'nü, 1911'de Nobel Kimya Ödülü'nü aldı.
Albert Einstein, 1905 yılında İsviçre'de bir patent ofisinde memur olarak çalışırken özel görelilik kuramını ve ışığın fotoelektrik olaydaki davranışını açıklayan makalelerini yayımladı. Daha sonra geliştirdiği genel görelilik kuramının öngördüğü "ışığın Güneş'in yakınından geçerken bükülmesi", 1919'daki bir Güneş tutulması sırasında başka bilim insanlarının yaptığı gözlemlerle desteklendi.
Metinlerden yola çıkarak iki bilim insanının deneyimleri hakkında kararlılık ve çalışma koşulları bakımından bir çıkarım yazınız.
"Büyük bilimsel buluşlar tek bir kişinin, hiçbir sınamaya gerek duyulmadan ortaya koyduğu fikirlerdir." yargısını metinlerden iki kanıt kullanarak değerlendiriniz.
Bu bilim insanlarının deneyimlerini kendi öğrenme sürecinize nasıl yansıtabileceğinizi bir örnekle açıklayınız.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo yazılısında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.