Müslümanların bilim alanında yaptığı özgün çalışmaları sınıflandırır.

İSLAM VE BİLİM · Müslümanların Bilim Alanında Yaptığı Öncü ve Özgün Çalışmalar

1.KolayBilim alanlarına göre eserler12 puan

Bir kütüphanenin “İslam Medeniyetinde Bilim” bölümünde şu eserler yer almaktadır:

Eser	Yazarı
Kitâbü’l-Menâzır	İbnü’l-Heysem
el-Kânûn fi’t-Tıb	İbn Sînâ
Dîvânu Lugâti’t-Türk	Kâşgarlı Mahmud
Kitâb-ı Bahriye	Pîrî Reis
Kitâbü’t-Tevhîd	Mâtürîdî
el-Kitâbü’l-Muhtasar fî Hisâbi’l-Cebr ve’l-Mukâbele	Hârizmî

1.a

Eserleri ait oldukları bilim alanlarına göre sınıflandırınız.

12 p

2.OrtaDiğer medeniyetlere etkiler12 puan

Aşağıdaki bilgileri okuyunuz:

İbn Sînâ’nın el-Kânûn fi’t-Tıb adlı eseri Latinceye çevrilmiş ve Avrupa’daki tıp eğitiminde yüzyıllar boyunca temel kaynaklardan biri olarak okutulmuştur.
Matematikçi Hârizmî’nin adı Batı dillerinde “algoritma” kelimesine dönüşmüş, eserinin adında geçen “el-cebr” ifadesi ise “cebir (algebra)” kavramının kaynağı olmuştur.
İbnü’l-Heysem, görmenin gözden çıkan ışınlarla gerçekleştiği yönündeki eski görüşe karşı çıkarak görmenin, cisimlerden gelen ışığın göze ulaşmasıyla gerçekleştiğini savunmuştur. Bu görüşünü gözlem ve deneylerle desteklemiştir.

2.a

İlk iki bilgiden hareketle Müslüman bilginlerin çalışmalarının diğer medeniyetlerdeki ilmî gelişmelere etkisini açıklayınız.

6 p

2.b

İbnü’l-Heysem’in görme konusundaki çalışmasının neden öncü ve özgün kabul edildiğini açıklayınız.

6 p

3.ZorÇok yönlü Müslüman bilginler18 puan

Öğrenciler bir “bilim haritası” hazırlamak için aşağıdaki bilginler hakkında bilgi toplamıştır:

Bilgin	Çalışmaları
Bîrûnî	Astronomi gözlemleri yapmış, Dünya’nın yarıçapını hesaplamış, Hindistan’ın coğrafyası ve kültürü üzerine eser yazmıştır.
Taberî	Hem büyük bir tefsir hem de kapsamlı bir tarih eseri yazmıştır.
Câbir b. Hayyân	Maddelerin özellikleri ve dönüşümleri üzerine çalışmalar yapmıştır.
Zehrâvî	Cerrahi yöntemleri ve kullandığı cerrahi aletleri ayrıntılı olarak anlatmıştır.
el-Cezerî	Su gücüyle çalışan otomatik makineler tasarlamış ve bunları eserinde çizimleriyle anlatmıştır.
İbn Haldun	Mukaddime adlı eserinde toplumların kuruluş, yükseliş ve çöküş süreçlerini incelemiştir.

3.a

Tablodaki bilginleri çalıştıkları bilim alanlarına göre sınıflandırınız. Birden fazla alanda çalışan bilginleri belirtiniz.

8 p

3.b

Çok yönlü bilgin örneklerinden hareketle İslam medeniyetindeki ilim anlayışına dair bir çıkarım yapınız.

5 p

3.c

Tablodaki bilginlerden birini seçerek çalışmasının hangi yönüyle öncü sayılabileceğini ve günümüzdeki bir bilim dalıyla ilişkisini açıklayınız.

5 p

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.