İnsanın yaratılışını ve özelliklerini ayetlerden hareketle müşahede edebilme
ALLAH-İNSAN İLİŞKİSİ · İnsan ve İnsanın Yaratılışı
Ayşe, “İnsan” konulu sınıf panosu için Kur’an-ı Kerim meallerinden şu ayetleri not almıştır:
- I. “Biz insanı en güzel biçimde yarattık.” (Tin suresi, 4. ayet)
- II. “Andolsun, biz insanoğlunu şerefli kıldık…” (İsra suresi, 70. ayet)
- III. “Ben cinleri ve insanları ancak bana kulluk etsinler diye yarattım.” (Zariyat suresi, 56. ayet)
Her ayette insanla ilgili vurgulanan özelliği ya da bilgiyi birer cümleyle yazınız.
III. ayetten hareketle insanın yaratılış amacını kendi cümlelerinizle açıklayınız.
Öğretmen, insanın yaratılışıyla ilgili şu iki ayet mealini tahtaya yazmıştır:
- Metin 1: “Hani Rabbin meleklere, ‘Ben çamurdan bir insan yaratacağım’ demişti. Onu düzenleyip içine ruhumdan üflediğim zaman…” (Sad suresi, 71-72. ayetler)
- Metin 2: “Nefse ve onu düzenleyene, sonra da ona iyiliği ve kötülüğü ilham edene andolsun ki nefsini arındıran kurtuluşa ermiştir. Onu kötülüklere gömen ise ziyana uğramıştır.” (Şems suresi, 7-10. ayetler)
Ardından öğrencilerden ayetlerden hareketle insanın özelliklerine dair çıkarımda bulunmalarını istemiştir.
Metin 1’den hareketle insanın hangi iki yönden yaratıldığını açıklayınız.
Metin 2’ye göre insanın iyilik ve kötülük karşısındaki durumunu açıklayınız.
Metin 2’deki “kurtuluşa erme” ve “ziyana uğrama” ifadelerinden insanın sorumluluğuyla ilgili bir çıkarım yapınız ve gerekçelendiriniz.
Sınıfta şu tartışma yaşanmıştır:
Emre: “İnsan da diğer canlılar gibi yer, içer, uyur. Bence insanı diğer canlılardan ayıran özel bir durum yok.”
Öğretmen, tartışmayı derinleştirmek için şu ayet meallerini paylaşmıştır:
- I. “Hani Rabbin meleklere, ‘Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım’ demişti…” (Bakara suresi, 30. ayet)
- II. “Biz emaneti göklere, yere ve dağlara teklif ettik de onlar onu yüklenmekten kaçındılar, ondan korktular. Onu insan yüklendi…” (Ahzab suresi, 72. ayet)
- III. “O, hanginizin daha güzel iş yapacağını sınamak için ölümü ve hayatı yaratandır…” (Mülk suresi, 2. ayet)
- IV. “…Çünkü insan zayıf yaratılmıştır.” (Nisa suresi, 28. ayet)
Not: Müfessirler, II. ayetteki “emanet” kavramını genellikle akıl ve irade sahibi olmaya bağlı sorumluluk (yükümlülük) olarak yorumlamıştır.
Emre’nin görüşünü I, II ve III. ayetlerden en az ikisine dayanarak değerlendiriniz.
II. ve IV. ayetleri birlikte düşünerek insanın hem değerli hem de zaafları olan bir varlık olduğuna dair bir çıkarım yapınız ve bu çıkarımın insana yüklediği tutumu açıklayınız.
İnsanın yaratılış amacının farkında olmasının kendisine, ailesine ve topluma karşı sorumluluklarına nasıl yansıyacağını her biri için birer örnekle açıklayınız.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.