Avrupa’daki gelişmelerin yansımaları bağlamında Osmanlı Devleti’nin yirminci yüzyılın başlarındaki siyasi ve sosyal durumunu kavrar.
1. ÜNİTE: BİR KAHRAMAN DOĞUYOR · 1. ÜNİTE: BİR KAHRAMAN DOĞUYOR
Tarih öğretmeni sınıfa iki gelişmeyi şöyle anlattı:
- Fransız İhtilali (1789): İhtilal ile milliyetçilik, eşitlik, özgürlük ve adalet gibi fikirler dünyaya yayıldı. Bu fikirlerden en çok etkilenen devletler, içinde farklı milletleri barındıran çok uluslu imparatorluklar oldu.
- Sanayi İnkılabı: Makinelerin üretimde kullanılmasıyla Avrupa'da üretim hızla arttı. Fabrikalar için ucuz hammaddeye, üretilen mallar için de yeni pazarlara ihtiyaç duyuldu.
Fransız İhtilali ile yayılan fikirlerden ikisini yazınız ve milliyetçilik fikrinin Osmanlı Devleti'ni nasıl etkilediğini açıklayınız.
Sanayi İnkılabı ile Avrupa devletlerinin sömürgecilik faaliyetleri arasındaki ilişkiyi açıklayınız.
Osmanlı Devleti'nin son dönemine ait zaman şeridi şekilde, gelişmelerin açıklamaları tabloda verilmiştir:
| Yıl | Gelişme |
|---|---|
| 1839 | Tanzimat Fermanı ilan edildi; kanun önünde eşitlik, can ve mal güvenliği güvence altına alındı. |
| 1876 | I. Meşrutiyet ilan edildi; ilk anayasa Kanun-i Esasi yürürlüğe girdi. Ardından meclis açıldı (1877). |
| 1908 | II. Meşrutiyet ilan edildi; meclis yeniden açıldı. |
| 1911-1912 | Trablusgarp Savaşı: İtalya'nın saldırısı sonucunda imzalanan Uşi Antlaşması ile Trablusgarp ve Bingazi İtalya'ya bırakıldı. |
| 1912-1913 | Balkan Savaşları: Osmanlı Devleti, Rumeli'deki topraklarının büyük bölümünü kaybetti. |
Tanzimat ve Meşrutiyet dönemlerinde yapılan düzenlemelerin Osmanlı siyasi yapısına etkisini zaman şeridinden yararlanarak açıklayınız.
Zaman şeridindeki 1911-1913 yılları arasındaki gelişmelerden hareketle Osmanlı Devleti'nin yirminci yüzyılın başlarındaki siyasi durumuna ilişkin iki çıkarımda bulununuz.
Meşrutiyet'in ilan edilmesine rağmen Osmanlı Devleti'nin toprak kayıplarının durmamasının bir nedenini açıklayınız.
Osmanlı Devleti'nin son döneminde devleti kurtarmak için farklı görüşler ortaya atıldı. Aşağıda bu görüşleri savunan dört hayalî aydının sözleri verilmiştir:
- Aydın 1: "Din, dil ve ırk farkı gözetmeden devletteki herkes 'Osmanlı' kimliği altında eşit olursa ayrılıkçı isyanlar sona erer."
- Aydın 2: "Devletteki bütün Müslümanlar halifenin etrafında birleşirse devlet kurtulur."
- Aydın 3: "Dili, kültürü ve tarihi ortak olan Türklerin birliği sağlanmalıdır."
- Aydın 4: "Avrupa'nın bilim ve teknolojisini, yönetim anlayışını almalıyız."
Bilgi: Balkan Savaşları'nda, daha önce Osmanlı yönetiminden ayrılmış olan Bulgaristan, Sırbistan, Yunanistan ve Karadağ birleşerek Osmanlı Devleti'ne karşı savaştı; Osmanlı, Rumeli'deki topraklarının büyük bölümünü kaybetti. Birinci Dünya Savaşı sırasında da bazı Arap toplulukları Osmanlı'ya karşı isyan etti.
Her aydının savunduğu fikir akımının adını yazınız.
Bilgi kutusundaki gelişmelerin hangi fikir akımlarının etkisini zayıflattığını gerekçeleriyle analiz ediniz.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo yazılısında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.