Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nin durumu hakkında çıkarımlarda bulunur.
2. ÜNİTE: MİLLÎ UYANIŞ: BAĞIMSIZLIK YOLUNDA ATILAN ADIMLAR · 2. ÜNİTE: MİLLÎ UYANIŞ: BAĞIMSIZLIK YOLUNDA ATILAN ADIMLAR
Birinci Dünya Savaşı başladığında Osmanlı Devleti savaşa hemen girmedi, resmî olarak tarafsız kaldı. Ancak savaşta yalnız kalmak istemiyordu. Ayrıca son savaşlarda kaybettiği toprakları geri almayı umuyordu. Güçlü bir orduya sahip olan Almanya ile 2 Ağustos 1914'te gizli bir ittifak antlaşması imzaladı.
Kısa süre sonra İngiliz donanmasından kaçarak Boğazlara sığınan iki Alman savaş gemisi, Osmanlı Devleti tarafından satın alındığı açıklanarak Yavuz ve Midilli adlarını aldı. Bu gemiler Ekim 1914'te Karadeniz'de Rus limanlarını bombaladı. Böylece Osmanlı Devleti fiilen savaşa girmiş oldu.
Metne göre Osmanlı Devleti'nin Almanya'nın yanında yer almasının üç nedenini yazınız.
Osmanlı Devleti'nin fiilen savaşa girmesine yol açan olayı yazınız.
Birinci Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin savaştığı bazı cepheler tabloda ve şekildeki krokide verilmiştir:
| Cephe | Bilgi |
|---|---|
| Kafkas | Ruslara karşı açıldı. Sarıkamış Harekâtı'nda on binlerce asker ağır kış şartlarında soğuk ve salgın hastalıklar nedeniyle şehit oldu. |
| Kanal | İngilizlerin sömürge yolu olan Süveyş Kanalı'nı ele geçirmek için açıldı; başarı sağlanamadı. |
| Çanakkale | İtilaf Devletlerinin Boğazları geçip İstanbul'u almasını önlemek için savaşıldı; kazanıldı. |
| Irak | İngilizlere karşı savaşıldı; 1916'da Kut'ül-Amare'de İngiliz kuvvetleri esir alındı. |
| Galiçya, Makedonya, Romanya | Müttefiklere yardım için Osmanlı askerleri gönderildi. |
Tablodaki cepheleri "Osmanlı'nın saldırdığı (taarruz)", "Osmanlı'nın kendini savunduğu" ve "müttefiklere yardım için gidilen" cepheler olarak sınıflandırınız.
Tablodan yararlanarak Osmanlı Devleti'nin savaştaki durumu hakkında iki çıkarımda bulununuz.
Çanakkale Cephesi: İtilaf Devletleri, Boğazları geçip İstanbul'u alarak Osmanlı'yı savaş dışı bırakmak ve Rusya'ya yardım ulaştırmak istedi. 18 Mart 1915'te İtilaf donanması Türk topçusu ve döşenen mayınlar karşısında ağır kayıplar vererek geri çekildi. Ardından başlayan kara savaşlarında da Mehmetçik büyük fedakârlıklarla direndi; Anafartalar'da Mustafa Kemal'in komutasındaki birlikler önemli başarılar kazandı. İtilaf kuvvetleri 1916 başında bölgeden çekildi. Rusya'ya yardım ulaştırılamadı. 1917'de Rusya'da ihtilal çıktı; ihtilalin ardından Rusya savaştan çekildi ve Mart 1918'de Brest-Litovsk Antlaşması'nı imzaladı.
Gelişmelerin zaman sırası şekilde gösterilmiştir.
Diğer gelişmeler:
- 1916'da İngilizlerin kışkırtmasıyla bazı Arap toplulukları Osmanlı'ya karşı ayaklandı.
- Suriye-Filistin Cephesi'nde İngilizler ilerledi.
- Erkeklerin büyük kısmı cephede olduğu için tarımsal üretim azaldı; yurt içinde kıtlık ve yoksulluk yaşandı.
- Eylül 1918'de Bulgaristan'ın savaştan çekilmesiyle Osmanlı'nın Almanya ile kara bağlantısı kesildi.
Çanakkale Savaşı'nın Birinci Dünya Savaşı'nın genel gidişine iki etkisini metinden yararlanarak açıklayınız.
Osmanlı Devleti'nin Çanakkale'de kazanmasına rağmen savaştan yenik çıkmasının nedenlerini metindeki bilgilerle analiz ediniz.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo yazılısında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.