20. yüzyıl başlarında Osmanlı Devleti’nin siyasi, sosyal ve ekonomik durumunu analiz eder.
1. ÜNİTE: 20. YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI DEVLETİ VE DÜNYA · 1. ÜNİTE: 20. YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI DEVLETİ VE DÜNYA
-
yüzyıl başlarında Osmanlı Devleti'nde yaşanan bazı gelişmeler:
-
II. Meşrutiyet'in ilan edilmesi (1908)
-
Balkan Savaşları sonrasında Balkanlardan Anadolu'ya yoğun göçlerin yaşanması
-
Devletin bazı gelirlerine, borçlarına karşılık olarak Düyun-ı Umumiye İdaresi'nin el koymuş olması
-
Trablusgarp Savaşı'nın (1911-1912) kaybedilmesi
-
Yabancı tüccarlara tanınan kapitülasyonların sürmesi
-
Farklı millet ve dinlerden oluşan halkın bir arada tutulmasının giderek zorlaşması
Gelişmeleri siyasi, sosyal ve ekonomik olarak sınıflandırınız.
Kapitülasyonların Osmanlı ekonomisi üzerindeki olumsuz bir etkisini açıklayınız.
- yüzyıl başlarında Osmanlı aydınları devleti kurtarmak için farklı görüşler ileri sürmüştür. Aşağıdaki ifadeler, bu fikir akımlarının temel düşüncelerini özetleyen kurgusal ifadelerdir:
- I. "Din ve milliyet farkı gözetmeksizin bütün Osmanlı halkını eşit haklara sahip vatandaşlar olarak birleştirmeliyiz."
- II. "Bütün Müslümanları halifenin etrafında toplayarak devleti ayakta tutabiliriz."
- III. "Devletin temelini Türk milleti oluşturmalı; Türklerin dilini, tarihini ve kültürünü ön plana çıkarmalıyız."
- IV. "Kurtuluş için Avrupa'nın bilim, teknik ve kurumlarını örnek almalıyız."
Bilgi: Balkan Savaşları'nda Bulgaristan, Sırbistan, Yunanistan ve Karadağ Osmanlı Devleti'ne karşı birleşmiştir. Müslüman nüfusun çoğunlukta olduğu Arnavutluk ise 1912'de bağımsızlığını ilan etmiştir.
I, II, III ve IV numaralı ifadelerin hangi fikir akımlarına ait olduğunu yazınız.
Bilgi kutusundaki gelişmelerin Osmanlıcılık ve İslamcılık akımlarını nasıl etkilediğini analiz ediniz.
Bu gelişmelerden sonra Türkçülük akımının neden güç kazandığını yorumlayınız.
Bilgi notu (Şekil):
- Kapitülasyonlar: Yabancı devletlerin tüccarlarına tanınan ticari ve hukuki ayrıcalıklardır. 20. yüzyıl başlarında yabancı tüccarlar düşük gümrük vergisiyle mal satabiliyor, bazı vergilerden muaf tutuluyordu.
- Düyun-ı Umumiye: Osmanlı Devleti'nin dış borçlarını ödeyememesi üzerine 1881'de kurulan idaredir. Tuz, tütün, ipek, damga, balık avı ve alkollü içki gibi bazı gelirler borçlara karşılık bu idare tarafından toplanıyordu.
- Toprak kayıpları: Trablusgarp ve Balkan savaşlarında Osmanlı Devleti geniş topraklar kaybetti. Balkanlardan gelen yüz binlerce göçmen Anadolu ve İstanbul'a yerleşti.
- Millî İktisat: İttihat ve Terakki Cemiyeti, özellikle Balkan Savaşları'ndan sonra yerli sermayeyi güçlendirmeye, Türk ve Müslüman girişimcileri desteklemeye yönelik bir ekonomi politikası izledi. 1913'te çıkarılan Teşvik-i Sanayi Kanunu ile yerli sanayi kuruluşlarına bazı kolaylıklar sağlandı.
Kapitülasyonlar ve Düyun-ı Umumiye'nin Osmanlı Devleti'nin ekonomik bağımsızlığını nasıl sınırladığını analiz ediniz.
Toprak kayıplarının ve göçlerin Osmanlı Devleti'nin ekonomik ve sosyal durumuna etkilerini ilişkilendiriniz.
Millî İktisat politikasını, bilgi notundaki sorunlara karşı geliştirilmiş bir çözüm olarak değerlendiriniz.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo yazılısında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.