Bilgilendirici metinde anahtar kelimeleri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
OKUMA · OKUMA
Aşağıdaki bilgilendirici metni okuyunuz.
Deyimler
Deyimler, genellikle gerçek anlamından uzaklaşmış, kalıplaşmış söz gruplarıdır. "Kulak asmamak", "göz atmak", "etekleri zil çalmak" dilimizdeki deyimlere örnektir. Deyimlerin kelimeleri değiştirilemez. Örneğin "etekleri zil çalmak" yerine "etekleri çan çalmak" denemez. Deyimler, anlatılmak istenen düşünceyi kısa ve etkili bir biçimde ifade etmemizi sağlar. Bu nedenle konuşmamızda ve yazımızda yerinde kullanılan deyimler anlatımımızı güçlendirir.
Bu bilgilendirici metnin içeriğini en iyi yansıtan üç anahtar kelimeyi yazınız.
Seçtiğiniz anahtar kelimelerden "deyim" dışındaki birinin metinle ilişkisini açıklayınız.
Aşağıdaki bilgilendirici metni okuyunuz.
Türkçede Kelime Türetme
Türkçe, sondan eklemeli bir dildir. Bu, Türkçede kelimelerin kök hâlinin genellikle değişmediği, eklerin ise köke sondan eklendiği anlamına gelir. Örneğin "göz" kökünden "gözlük", "gözlükçü", "gözlükçülük" gibi yeni kelimeler türetilir. Kelimeye yeni bir anlam kazandıran bu eklere yapım eki denir. Kelimenin anlamını değiştirmeyen, onu cümleye bağlayan eklere ise çekim eki denir. "Gözlüğüm", "gözlükte" kelimelerindeki ekler buna örnektir. Türkçenin bu özelliği, sınırlı sayıda kökten binlerce kelime türetilmesini sağlar. Bu yüzden Türkçe, kelime türetme gücü yüksek bir dil olarak kabul edilir.
Metinden dört anahtar kelime belirleyerek bir kavram haritası oluşturunuz: Merkeze metnin en genel anahtar kelimesini, çevresine diğer üç anahtar kelimeyi yazınız ve çevredeki her kelimeyi merkezle ilişkilendiren kısa bir ifade yazınız.
Bir öğrenci bu metnin anahtar kelimelerinden biri olarak "gözlükçü" kelimesini seçmiştir. Bu seçimin uygun olup olmadığını gerekçesiyle açıklayınız.
Aşağıdaki bilgilendirici metni ve iki öğrencinin belirlediği anahtar kelimeleri inceleyiniz.
Atasözleri: Kuşaktan Kuşağa Akıl
Atasözleri, bir milletin uzun deneyimlerinden süzülerek oluşmuş, öğüt veren ya da bir yargı bildiren kalıplaşmış sözlerdir. Söyleyeni belli değildir, halkın ortak malıdır. "Damlaya damlaya göl olur." sözü, küçük birikimlerin zamanla büyük sonuçlar doğuracağını anlatır. "Bir elin nesi var, iki elin sesi var." sözü ise birlikte çalışmanın önemini vurgular. Atasözleri kısa ve özlüdür, az sözle çok şey anlatır. Kuşaktan kuşağa sözlü olarak aktarılan bu sözler geçmişin deneyimini bugüne taşır. Bu yüzden atasözlerini öğrenmek, atalarımızın hayata bakışını öğrenmek demektir.
Öğrencilerin belirlediği anahtar kelimeler:
- Ece: atasözü, deneyim, öğüt, kuşaktan kuşağa aktarım
- Kaan: damla, göl, el, ses
Ece ve Kaan'ın belirlediği anahtar kelimeleri karşılaştırınız. Hangi öğrencinin listesinin metnin içeriğini daha iyi yansıttığını gerekçesiyle açıklayınız.
Metinde geçmeyen ancak metnin içeriğini yansıtan bir anahtar kelime öneriniz ve bu kelimenin metinle ilişkisini metinden bir kanıt göstererek açıklayınız.
Ece'nin listesindeki anahtar kelimelerden en az üçünü kullanarak metnin içeriğini özetleyen tek bir cümle yazınız.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo yazılısında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.