Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
OKUMA · OKUMA
Aşağıdaki metni okuyunuz.
Her yıl 26 Eylül'de Dil Bayramı kutlanır. Bu tarih, 1932 yılında Atatürk'ün de katıldığı Birinci Türk Dil Kurultayı'nın başladığı gündür. Bu büyük toplantıya dil bilginleri, öğretmenler, yazarlar ve dil konusunda çalışan pek çok kişi katılmıştı. Günler süren oturumlarda Türkçenin zenginliği konuşuldu, dilimizi geliştirmek için yapılabilecek çalışmalar tartışıldı.
Metinde kalın yazılan kurultay kelimesinin anlamını tahmin etmenizi sağlayan iki ipucunu metinden bularak yazınız.
Bulduğunuz ipuçlarından yararlanarak kurultay kelimesinin anlamını tahmin ediniz ve tahmininizi gerekçelendiriniz.
Aşağıdaki metni okuyunuz.
Dilimizin zenginliğini ortaya çıkarmak isteyen araştırmacılar yıllarca Anadolu'yu köy köy dolaştı. Yaşlılarla sohbet etti, onların anlattığı masalları, türküleri, ninnileri dinledi ve halkın kullandığı kelimeleri tek tek derledi. Araştırmacılar aynı yiyecek, oyun ya da eşya için farklı yörelerde birbirinden farklı adlar kullanıldığını fark etti. Topladıkları kelimeleri kartlara yazdılar, sonra bu kartları alfabetik sıraya dizerek büyük bir sözlük hazırladılar. Böylece Anadolu ağızlarında yaşayan pek çok kelime kaybolmaktan kurtuldu.
Metinde kalın yazılan derlemek ve ağız kelimelerinin metindeki anlamlarını tahmin etmenizi sağlayan birer ipucunu yazınız.
Bu kelimelerin metindeki anlamlarını tahmin ederek yazınız.
"Ağız" kelimesinin sözlükte birden fazla anlamı bulunur. Tahmininizin doğru olup olmadığını sözlükten kontrol ederken bu anlamlardan hangisini seçeceğinize nasıl karar vereceğinizi açıklayınız.
Aşağıdaki metni ve öğretmenin tahtaya yazdığı açıklamayı okuyunuz.
Dedem gençliğinde çobanlık yapmış. Sabah erkenden sürüyü otlağa götürürken omzuna deriden yapılmış küçük dağarcığını asar, içine ekmeğini, peynirini ve birkaç kuru meyve koyarmış. Dedem okula gidememiş ama öğrenmeye hep meraklı olmuş. Otlakta karşılaştığı yaşlı çobanlardan duyduğu atasözlerini, deyimleri, bilmeceleri aklına yazar, akşam köye dönünce köyün çocuklarına anlatırmış. Şimdi seksen yaşında olmasına rağmen konuşurken öyle yerinde kelimeler seçiyor ki onu dinleyen herkes hayran kalıyor. Annem, "Dedenin kelime dağarcığı bir hazine gibi." diyor.
Öğretmenin tahtaya yazdığı açıklama:
dağarcık
- Deriden yapılmış, ağzı büzülerek kapanan küçük torba.
- Bir kimsenin bildiği ve kullanabildiği kelimelerin, bilgilerin tamamı.
Metinde iki kez geçen dağarcık kelimesinin her birinin öğretmenin açıklamasındaki hangi anlamla kullanıldığını yazınız ve seçiminizi metindeki ipuçlarıyla gerekçelendiriniz.
Metinde kalın yazılan yerinde kelimesinin bu metindeki anlamını tahmin ediniz ve tahmininizi destekleyen ipucunu yazınız.
Dedenin kelime dağarcığının nasıl zenginleştiğini gösteren cümleyi metinden bularak yazınız. Bu cümlenin "dağarcık" kelimesinin 2. anlamını tahmin etmeye nasıl yardımcı olduğunu açıklayınız.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.