Metnin yüzey anlamını belirleyebilme
OKUMA · OKUMA
Aşağıdaki metni okuyunuz.
Kâşgarlı Mahmud, 11. yüzyılda yaşamış büyük bir Türk dil bilginidir. Yazdığı Dîvânu Lugâti't-Türk, Türkçenin bilinen en eski sözlüklerinden biridir. Kâşgarlı Mahmud bu eseri, Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla yazmıştır. Eserinde Türkçe kelimelerin Arapça açıklamalarını vermiş, kelimelerin nasıl kullanıldığını göstermek için atasözlerinden ve şiirlerden örnekler eklemiştir. Bu yönüyle eser, yalnızca bir sözlük değil, aynı zamanda Türk kültürünü tanıtan değerli bir kaynaktır.
Metne göre Kâşgarlı Mahmud'un Dîvânu Lugâti't-Türk'ü yazma amacı nedir?
Kâşgarlı Mahmud'un kelimelerin kullanımını göstermek için eserine nelerden örnekler eklediğini ve metne göre eserin neden değerli bir kaynak olduğunu yazınız.
Aşağıdaki metni okuyunuz.
Kelimelerimize Sahip Çıkalım
Diller, tarih boyunca birbirinden kelime alıp verir. Bir dilin başka bir dilden aldığı kelimelere alıntı kelime denir. Türkçe de Arapça, Farsça, Fransızca, İngilizce gibi dillerden kelimeler almış, kendisi de başka dillere kelimeler vermiştir. Bu alışveriş doğaldır. Ancak günümüzde Türkçesi olduğu hâlde yabancı kelimeler sıkça kullanılıyor. Mağaza tabelalarında, reklamlarda, sosyal medya paylaşımlarında "indirim" yerine "sale", "etkinlik" yerine "event" gibi kelimelere rastlıyoruz.
Bu durumun önüne geçmek için herkes kendi payına düşeni yapmalıdır. Konuşurken ve yazarken bir yabancı kelime kullanmak üzereyken bir an durup "Bunun Türkçesi var mı?" diye düşünmeliyiz. Türkçe karşılığını bilmediğimiz kelimeleri sözlükten araştırmalıyız. Unutmayalım: Dilimizi korumak, kültürümüzü korumaktır.
Metinde tanımı verilen kavramı ve bu kavramın tanımını yazınız.
Metne göre Türkçesi olan yabancı kelimelerin kullanılmasının önüne geçmek için yapılması gereken iki davranışı yazınız.
Metnin açıkça ifade edilen ana fikrini yazınız ve bu ana fikrin metnin hangi cümlesinde yer aldığını belirtiniz.
Aşağıdaki yönergeyi ve tabloyu inceleyiniz.
"KELİME AVCILARI" YARIŞMASI KATILIM KOŞULLARI
- Yarışmaya yalnızca okulumuzun 6. sınıf öğrencileri katılabilir.
- Her öğrenci, ailesinden veya çevresinden derlediği en az on yöresel kelimeyi kelime kartlarına yazmalıdır.
- Her kartta kelimenin anlamı ve kelimenin kullanıldığı bir örnek cümle bulunmalıdır.
- Kartlar en geç 20 Ekim tarihinde Türkçe öğretmenine teslim edilmelidir.
- Aynı kelimenin yazıldığı tekrar eden kartlar sayılmaz.
| Öğrenci | Sınıfı | Kart sayısı | Kartlardaki bilgiler | Teslim tarihi |
|---|---|---|---|---|
| Asya | 6-A | 12 (bunlardan 2 kartta aynı kelime yazılı) | Anlam ve örnek cümle var | 18 Ekim |
| Burak | 7-B | 15 | Anlam ve örnek cümle var | 17 Ekim |
| Melis | 6-C | 11 | Yalnızca anlam var | 19 Ekim |
| Efe | 6-B | 10 | Anlam ve örnek cümle var | 23 Ekim |
Tablodaki her öğrencinin yarışmaya katılım koşullarını sağlayıp sağlamadığını belirtiniz. Koşulları sağlamayanlar için hangi koşulun sağlanmadığını madde numarasıyla yazınız.
Asya'nın kartlarından bazılarında aynı kelime yazılı olduğu hâlde koşulları sağladığını, yönergedeki ilgili maddelere dayanarak açıklayınız.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.