Metin türlerini ayırt eder.

Aşağıdaki metin parçalarını okuyunuz.

A) Dün sabah otobüste yine aynı manzara: Herkes başını telefonuna gömmüş, kimse ayakta duran yaşlı teyzeye yer vermiyor. Sevgili okurlar, sizce de ekranlar gözümüzü değil, gönlümüzü kör etmiyor mu? Bu hafta bir deneme yapın; otobüste telefonunuzu cebinize koyun ve çevrenize bakın.

B) Düzenli uyku, öğrenmenin temel koşullarından biridir. Uyku sırasında beyin, gün içinde edinilen bilgileri işler ve kalıcı belleğe aktarır. Bu konuda yapılan pek çok bilimsel araştırma, yeterince uyuyan öğrencilerin öğrendiklerini daha iyi hatırladığını ortaya koymuştur. Bu nedenle okulların, öğrencilere uyku düzeni konusunda rehberlik etmesi gereklidir.

C) Yalnızlık üzerine çok düşündüm. Bazen insanın en kalabalık yerde en yalnız, en ıssız yerde ise en kalabalık olduğunu sanıyorum. Belki de yalnızlık, çevremizdeki insanların sayısıyla değil, kendimizle ne kadar barışık olduğumuzla ilgilidir. Kim bilir, siz benim gibi düşünmeyebilirsiniz.

D) Ay Kağan'ın bir oğlu oldu. Çocuğun yüzü gök renginde, ağzı ateş gibi kızıl, gözleri ela, saçları ve kaşları karaydı. Anasının ilk sütünü emdi, bir daha emmedi. Kırk gün sonra büyüdü, yürüdü, oynadı. (Oğuz Kağan Destanı'ndan sadeleştirilerek alınmıştır.)

Aynı konuda yazılmış iki metni okuyunuz.

Metin 1: Kitaplarla aramdaki dostluğu hiçbir zaman tam anlatamadım. Bir kitabı bitirdiğimde uzun bir yolculuktan dönmüş gibi yorgun ama mutlu olurum. Belki de okumak, başkalarının hayatına misafir olup kendi evimize biraz daha zengin dönmektir. Bunu kanıtlayamam; yalnızca hissederim.

Metin 2: Okuma alışkanlığının dil gelişimine etkisi pek çok araştırmanın konusu olmuştur. Bu araştırmalar, düzenli kitap okuyan çocukların kelime dağarcığının okumayan yaşıtlarına göre daha geniş olduğunu göstermektedir. Ayrıca okuma, anlama ve yazma becerilerinin gelişimini de destekler. Bu sonuçlar, okuma alışkanlığının erken yaşta kazandırılması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Bir öğrenci, okuduğu dört eseri şöyle tanıtıyor:

1. “Yüzlerce sayfa süren bu eserde, bir ailenin üç kuşak boyunca yaşadıkları anlatılıyor. Olaylar hem büyük bir şehirde hem de bir kasabada geçiyor; eserde çok sayıda kişi var. Kitabın kapağında yazarının adı yazıyor.”
2. “Bu eserin kimin tarafından oluşturulduğu bilinmiyor. Eser, bir milletin kıtlık ve savaş yıllarında, olağanüstü güçlere sahip bir kahramanın önderliğinde yeni bir yurt bulmasını anlatıyor; yüzyıllar boyunca kuşaktan kuşağa sözlü olarak aktarılmış.”
3. “Yazar, gazetedeki köşesinde, şehirde yeni başlayan su kesintileri hakkındaki düşüncelerini esprili bir dille paylaşmış ve yetkililere seslenmiş.”
4. “Yazar bu yazısında zaman ve dostluk üzerine kişisel düşüncelerini, kesin yargılar vermekten kaçınarak, sanki kendisiyle konuşuyormuş gibi samimi bir dille anlatıyor.”