Kimyasal değişimlere ilişkin kanıtları belirlemeye yönelik bilimsel gözlem yapabilme

ETKİLEŞİM · Kimyasal Tepkimeler

1.KolayKimyasal değişimin göstergeleri10 puan

Defne, günlük hayatta gözlediği bazı olayları not etmiştir:

Magnezyum şerit yakıldığında göz kamaştırıcı beyaz bir ışık yayılmış ve geriye beyaz bir toz kalmıştır.
Yemek sodasının üzerine sirke döküldüğünde bol miktarda gaz kabarcığı çıkmıştır.
Dilimlenmiş elmanın yüzeyi bir süre sonra kahverengileşmiştir.
Bardaktaki buz parçaları oda sıcaklığında erimiştir.

1.a

1, 2 ve 3 numaralı olayların her biri için kimyasal değişimin hangi gözlemlenebilir göstergesinin gözlendiğini yazınız.

6 p

1.b

Buzun erimesinin kimyasal değişim olmadığını tanecik düzeyinde açıklayınız.

4 p

2.OrtaDeney verilerinin kaydedilmesi13 puan

Bir öğrenci grubu üç deney yapmış, karıştırmadan önce ve sonra gözlemlerini ve sıcaklık ölçümlerini aşağıdaki tabloya kaydetmiştir.

Deney	Karıştırılan maddeler	İlk sıcaklık (°C)	Son sıcaklık (°C)	Gözlem
A	Kurşun(II) nitrat çözeltisi + potasyum iyodür çözeltisi	22	22	İki renksiz çözelti karışınca sarı renkli katı oluştu.
B	Çinko parçaları + seyreltik hidroklorik asit	22	27	Gaz kabarcıkları çıktı; çinko parçaları zamanla küçüldü.
C	Yemek sodası + sitrik asit + su	22	16	Gaz kabarcıkları çıktı.

A deneyinde gerçekleşen tepkime: $\mathrm{Pb(NO_3)_2(suda) + 2KI(suda) \rightarrow PbI_2(k) + 2KNO_3(suda)}$

2.a

Her deneyde kimyasal değişimin hangi göstergelerinin gözlendiğini tablodaki verilere dayanarak yazınız.

6 p

2.b

A deneyinde sarı katının oluşumunu tepkimedeki taneciklerin değişimi temelinde açıklayınız.

4 p

2.c

Bir öğrenci "C deneyinde sıcaklık düştüğü için burada kimyasal değişimin enerji göstergesi yoktur." demiştir. Bu görüşü değerlendiriniz.

3 p

3.ZorYanıltıcı gözlemler12 puan

Bir öğrenci, aşağıdaki gözlemlerin hepsinin kimyasal değişim kanıtı olduğunu ileri sürmüştür:

Isıtılan su kaynarken bol miktarda gaz kabarcığı oluşmuştur.
Mavi renkli bakır(II) sülfat çözeltisine su eklendiğinde çözeltinin rengi açılmıştır.
Demir tozu ile kükürt tozu karışımı ısıtıldığında mıknatısa çekilmeyen siyah bir katı oluşmuştur.
Sodyum klorür çözeltisi ile gümüş nitrat çözeltisi karıştırıldığında beyaz bir katı oluşmuştur: $\mathrm{NaCl(suda) + AgNO_3(suda) \rightarrow AgCl(k) + NaNO_3(suda)}$

3.a

Her gözlemin kimyasal değişim kanıtı olup olmadığını taneciklerin değişimi temelinde gerekçesiyle açıklayınız.

8 p

3.b

"Gaz çıkışı, renk değişimi gibi göstergeler her zaman kimyasal değişimin kesin kanıtıdır." genellemesini değerlendiriniz. Bir değişimin kimyasal olup olmadığına karar verirken neye dikkat edilmesi gerektiğini yazınız.

4 p

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo yazılısında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo yazılıları

Senaryo 2: 1 soru Senaryo 3: 1 soru Senaryo 4: 1 soru Senaryo 5: 1 soru Senaryo 6: 1 soru