“Bir Diyeceğim Var!” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
1. TEMA: BİR DİYECEĞİM VAR! · OKUMA • Tema içeriğine uygun bir Karagöz oyunu • Tema içeriğine uygun bir mektup • Ara Metin: Tema içeriğine uygun bir dilekçe
Aşağıdaki Karagöz muhaveresi özgün olarak yazılmıştır. Okuyunuz.
HACİVAT: Aman efendim, bugün hava pek latif! İnsan biraz teneffüs etmek istiyor.
KARAGÖZ: Teneffüs mü? Ben de zil çaldı, teneffüse çıkıyoruz sandım! Hacivat, mektep mi açtın da teneffüs ilan ediyorsun?
HACİVAT: Yok Karagözüm, teneffüs nefes almak demektir. Şu bahçede biraz gezinelim, ciğerlerimiz ferahlasın diyorum.
KARAGÖZ: Ha, öyle desene! Ciğer dedin de karnım acıktı; gel bir ciğer kebabı yiyelim, hem ciğerimiz hem midemiz ferahlasın!
HACİVAT: Of, of! Seninle bir kelam etmek ne kadar müşkül!
Karagöz'ün Hacivat'ın sözlerini nasıl yanlış anladığını iki örnek üzerinden açıklayınız.
Karakterlerin kullandığı dilden hareketle Hacivat ve Karagöz'ün eğitim durumu ve kişiliği hakkında birer çıkarım yapınız.
Aşağıdaki özel mektubu okuyunuz.
Sivas, 12 Ekim 2026
Sevgili torunum Yusuf,
Mektubunu aldım. Liseye başladığını, yeni arkadaşlar edindiğini okuyunca gözlerim doldu. Benim zamanımda mektuplar haftalarca yol alırdı; bir cevabı beklemek insana sabrı öğretirdi. Şimdi sizin telefonlarınızda her şey bir anda gidip geliyor. Hızın güzel yanları var elbette; ama acele yazılan sözün çabuk unutulduğunu da bil. Ben bu mektubu üç gün düşünerek yazdım. Sen de bana ara sıra böyle, düşünerek yaz, olur mu?
Gözlerinden öperim.
Deden Hasan
Dedenin bu mektubu yazma amacını mektuptan kanıtlar göstererek açıklayınız.
“acele yazılan sözün çabuk unutulduğunu da bil” ifadesinde dedenin torununa vermek istediği örtük iletiyi yazınız.
Dedenin kendi gençliğindeki iletişim ile bugünkü iletişimi nasıl karşılaştırdığını açıklayınız.
Aşağıda özgün olarak yazılmış üç metin parçası verilmiştir.
Metin A (Karagöz):
KARAGÖZ: Hacivat, komşu kapısına dilekçe mi yazılır? Kapıyı çalarsın, derdini söylersin, olur biter!
HACİVAT: Usul başka, erkân başka Karagözüm. Resmî işler yazıyla görülür.
Metin B (mektup): “Canım arkadaşım Elif, buraya taşındığımızdan beri seni o kadar özledim ki her akşam pencereden bizim eski sokağın olduğu yöne bakıyorum. Yeni okulum güzel ama hiçbir teneffüs, seninle paylaştığımız simitlerin tadını vermiyor.”
Metin C (dilekçe):
YEŞİLYURT ANADOLU LİSESİ MÜDÜRLÜĞÜNE
Okulunuzun 11/B sınıfı öğrencisiyim. Okul kütüphanesi şu anda yalnızca öğle arasında açık tutulmaktadır. Öğrencilerin kitaplardan daha çok yararlanabilmesi için kütüphanenin teneffüslerde de açık tutulmasını istiyorum.
Gereğini bilgilerinize arz ederim.
Üç metni yazılış amacı ve dil-üslup bakımından karşılaştırınız.
Metinlerden hangisinin en öznel, hangisinin en nesnel anlatıma sahip olduğunu gerekçeleriyle belirtiniz.
Metin A'daki Hacivat'ın “Resmî işler yazıyla görülür.” sözü ile Metin C arasında nasıl bir anlam ilişkisi kurulabilir? Açıklayınız.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.