“Bir Diyeceğim Var!” temasında ele alınan metinlerden hareketle okuma sürecini değerlendirebilme
1. TEMA: BİR DİYECEĞİM VAR! · OKUMA • Tema içeriğine uygun bir Karagöz oyunu • Tema içeriğine uygun bir mektup • Ara Metin: Tema içeriğine uygun bir dilekçe
Aşağıdaki Karagöz muhaveresi özgün olarak yazılmıştır. Okuyunuz.
HACİVAT: Karagözüm, mahallenin çeşmesi bozulmuş. Muhtara bir arzuhal yazıp derdimizi bildirelim.
KARAGÖZ: Arzuhal mi? Ben muhtarın kapısını çalar, “Çeşme akmıyor, susuz kaldık!” derim, olur biter!
HACİVAT: Olmaz Karagözüm, her işin bir usulü vardır. Yazılı müracaat edilmezse kayda geçmez, unutulur gider.
KARAGÖZ: Kayda geçene kadar biz kururuz Hacivat!
Kendinizi Karagöz'ün yerine koyarak onun dilekçe (arzuhal) yazmak yerine muhtarın kapısını çalmak istemesinin nedenini açıklayınız.
Muhavereyle ilgili beğendiğiniz ya da eleştirdiğiniz bir yönü gerekçesiyle yazınız.
Aşağıdaki mektubu okuyunuz.
Ankara, 20 Ekim 2026
Sayın Öğretmenim,
Sizden ayrılalı dört yıl oldu ama sınıfımızın penceresinden görünen akasya ağacını, bize her cuma okuduğunuz hikâyeleri hâlâ hatırlıyorum. Bu mektubu, bana okumayı sevdirdiğiniz için teşekkür etmek amacıyla yazıyorum. Geçen hafta okulumuzun öykü yarışmasında birinci oldum. Ödülü alırken aklıma ilk gelen, bana ilk kitabımı hediye ettiğiniz gündü. Bu başarıda sizin de payınız var.
Ellerinizden öperim.
Öğrenciniz Mert Yılmaz
Bir mektubu değerlendirmek için kullanılabilecek üç ölçüt belirleyiniz.
Belirlediğiniz ölçütlere göre mektubu değerlendiriniz. Her ölçüt için mektuptan bir kanıt gösteriniz.
Mektubun yazılış amacına ne ölçüde ulaştığını kendi görüşünüzle değerlendiriniz.
Aşağıdaki Karagöz sahnesi özgün olarak yazılmıştır. Okuyunuz.
TİRYAKİ: (Uyuklayarak) Karagöz… evladım… şu mektubu… postaneye…
KARAGÖZ: Pastaneye mi? Ben de tatlı yemek istiyordum, hemen giderim!
TİRYAKİ: Pastane değil, posta… ne… (Yine uyur.)
KARAGÖZ: Pastaneye gidip mektubu baklavanın arasına mı koyayım? Hacivat! Hacivat! Bu adam yarım konuşuyor, ben bütün anlıyorum!
HACİVAT: Karagözüm, Tiryaki Efendi'nin sözü bitmeden hüküm verdin. Sabredip dinleseydin mesele hallolurdu.
Sahnedeki iletişim aksaklığının nedenlerini iki tarafın davranışları üzerinden değerlendiriniz.
Sahnedeki yanlış anlamanın gerçek hayatta yaşanma olasılığını, metindeki mizahi abartıyla karşılaştırarak değerlendiriniz.
Karagöz'ün yerinde olsaydınız iletişimi düzeltmek için ne yapardınız? İki farklı seçenek üretiniz.
Sahnenin, mizah yoluyla okura/izleyiciye vermek istediği iletiye ulaşma düzeyini kendi belirlediğiniz bir ölçüte göre değerlendiriniz.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.