12. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · 1. dönem 1. yazılı · A.2.1

Metinde geçen kelime ve kelime gruplarının anlamlarını tespit eder.

2. ÜNİTE: HİKÂYE · OKUMA 1. 1960 sonrası dönemden dört hikâye örneği 2. Küçürek (minimal) hikâye örnekleri Dil Bilgisi Konuları: - Metinler üzerinden imla ve noktalama çalışmaları yapılır. - Metinler üzerinde kelimede anlam ile ilgili çalışmalar yapılır.

1.KolayKelime ve söz grubu anlamı10 puan

Aşağıdaki hikâyeyi okuyunuz.

Gurbet Treni

1964 yılının bir sonbahar sabahıydı. Sirkeci Garı'nın peronunda, karton bavulların arasında bekleyen Hasan, cebindeki sağlık raporunu üçüncü kez yokladı. Raporun köşesindeki mühür, köyde kimsenin görmediği bir kapıyı açacaktı. Annesi, yemenisinin ucunu dişlerinin arasına almış, oğlunun ceketindeki tozu silkeliyordu.

— Oğul, mektup yaz, dedi. Yazmazsan bu gözler yolda kalır.

Hasan cevap vermedi. Aklı, kuruyan tarlada, ağaya olan borçta ve kız kardeşinin yarım kalan çeyizindeydi. Almanya'da bir fabrikada çalışacak, birkaç yıl sonra bir traktörle köyüne dönecekti. Plan buydu. Ama tren düdüğü öttüğünde içinde bir şey koptu. Kalabalık vagonlara doluşurken kimse kimsenin yüzüne bakmıyordu; herkes kendi bavulunu, kendi korkusunu taşıyordu.

Tren kalktığında annesi peronda küçüldü, küçüldü, sonunda kalabalığa karıştı. Hasan, pencerenin buğusuna parmağıyla köyünün adını yazdı. Yazı, birkaç dakika sonra silinip gitti.

(Hikâye metni bu soru için özgün olarak yazılmıştır.)

1.a

Metinde geçen yemeni, çeyiz ve buğu kelimelerinin anlamlarını metnin bağlamına uygun olarak yazınız.

6 p
1.b

Metinde geçen "bu gözler yolda kalır" ve "içinde bir şey koptu" söz gruplarının metindeki anlamlarını yazınız.

4 p
2.OrtaBağlamda anlam farkları13 puan

Aşağıdaki hikâyeyi okuyunuz.

Veresiye Defteri

Kasabanın çarşısındaki eski bakkal dükkânı, Rıza Efendi'nin elli yıllık dünyasıydı. Rafların arasında, kenarları yıpranmış kalın bir veresiye defteri dururdu. Kasabada yeni açılan büyük marketin müdürü bir gün dükkâna gelip iyi bir fiyat teklif etti. Rıza Efendi gözlüğünü burnunun ucuna indirdi:

— Bu defterde kırk ailenin adı var, evladım. Bazıları üç aydır ödeyemedi. Dükkânı satarsam bu defteri kime emanet edeceğim?

Müdür güldü:

— Amca, artık kimse veresiye almıyor. Herkes kartla ödüyor.

O akşam Rıza Efendi defteri açtı, borcu en eski olan üç ailenin hesabının üzerine kalemle ince bir çizgi çekti. Kimseye söylemedi. Torunu, dedesinin yaptığını görünce "Ama dede, zarar edersin!" dedi. Rıza Efendi, çocukken babaannesinden dinlediklerini hatırladı: Darda kalanın imdadına Hızır yetişirmiş; ama Hızır'ı bekleyen, önce kendisi birinin Hızır'ı olmayı bilmeliymiş.

— Bazı hesaplar defterde değil, gönülde tutulur, dedi.

(Hikâye metni bu soru için özgün olarak yazılmıştır.)

2.a

Metinde geçen veresiye ve emanet etmek kelimelerinin anlamlarını yazınız.

4 p
2.b

"Hesap" kelimesi metinde iki farklı yerde geçmektedir. Bu iki kullanımda kelimenin kazandığı anlamları açıklayınız ve aralarındaki farkı belirtiniz.

6 p
2.c

"Gönülde tutulur" söz grubunun metindeki anlamını ve hikâyenin iletisine katkısını açıklayınız.

3 p
3.ZorSöz gruplarında yan anlamlar12 puan

Aşağıdaki hikâyeyi okuyunuz.

Gece Yarısı

Saat üçü on geçiyor. Yine uyuyamadım. Duvardaki saatin tıkırtısı, alt kattaki dairenin televizyon cızırtısına karışıyor. Bu apartmanda yirmi dört daire var; ben hiçbirinde oturanın adını bilmiyorum. Asansörde karşılaştığım adam her sabah "Günaydın." diyor, ben de "Günaydın." diyorum. Hepsi bu.

Annem olsaydı şimdi ıhlamur kaynatırdı. Kasabadaki evimizin mutfağı geliyor gözümün önüne: kuzine, üstünde çaydanlık, pencerenin önünde sardunyalar... Ben o pencereden bakıp büyük şehre gitmenin hayalini kurardım. Ne garip, şimdi bu şehrin en yüksek binalarından birinde o küçük pencereyi özlüyorum.

Yarın yine iş var. Dosyalar, imzalar, telefonlar... "Yarın" diyorum ama yarın da bugünden farklı olmayacak. Belki de sorun şehirde değil, bende. Belki ben hiçbir yere tam olarak ait olamayan biriyim.

Saat üçü on iki geçiyor. Zaman bile bu gece ağır akıyor.

(Hikâye metni bu soru için özgün olarak yazılmıştır.)

3.a

"Belki ben hiçbir yere tam olarak ait olamayan biriyim." cümlesindeki "ait olamamak" söz grubunun metindeki anlamını açıklayınız.

3 p
3.b

"Zaman bile bu gece ağır akıyor." cümlesinde "ağır akmak" sözünün sözlük anlamı ile metindeki anlamı arasındaki farkı açıklayınız. Bu kullanımın anlatıcının ruh hâliyle ilişkisini değerlendiriniz.

5 p
3.c

Metinde asansördeki adamla yapılan "Günaydın." selamlaşmasının ve ardından gelen "Hepsi bu." sözünün kazandığı anlamı açıklayınız.

4 p

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo yazılısında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo yazılıları

Senaryo 3: 1 soru