Metnin tema ve konusunu belirler.
2. ÜNİTE: HİKÂYE · OKUMA 1. 1960 sonrası dönemden dört hikâye örneği 2. Küçürek (minimal) hikâye örnekleri Dil Bilgisi Konuları: - Metinler üzerinden imla ve noktalama çalışmaları yapılır. - Metinler üzerinde kelimede anlam ile ilgili çalışmalar yapılır.
Aşağıdaki küçürek hikâyeyi okuyunuz.
Durak
Kadın, otobüs durağındaki bankın ucuna oturdu. Çantasından buruşmuş bir fotoğraf çıkardı, baktı, geri koydu. Üç otobüs geçti; hiçbirine binmedi. Hava karardığında kalktı, fotoğrafı bankın üzerine bırakıp yürüdü.
(Hikâye metni bu soru için özgün olarak yazılmıştır.)
Hikâyenin konusunu bir cümleyle yazınız.
Hikâyenin temasını belirleyiniz ve bu temayı metinden iki ipucuyla destekleyiniz.
Aşağıdaki hikâyeyi okuyunuz.
Gece Yarısı
Saat üçü on geçiyor. Yine uyuyamadım. Duvardaki saatin tıkırtısı, alt kattaki dairenin televizyon cızırtısına karışıyor. Bu apartmanda yirmi dört daire var; ben hiçbirinde oturanın adını bilmiyorum. Asansörde karşılaştığım adam her sabah "Günaydın." diyor, ben de "Günaydın." diyorum. Hepsi bu.
Annem olsaydı şimdi ıhlamur kaynatırdı. Kasabadaki evimizin mutfağı geliyor gözümün önüne: kuzine, üstünde çaydanlık, pencerenin önünde sardunyalar... Ben o pencereden bakıp büyük şehre gitmenin hayalini kurardım. Ne garip, şimdi bu şehrin en yüksek binalarından birinde o küçük pencereyi özlüyorum.
Yarın yine iş var. Dosyalar, imzalar, telefonlar... "Yarın" diyorum ama yarın da bugünden farklı olmayacak. Belki de sorun şehirde değil, bende. Belki ben hiçbir yere tam olarak ait olamayan biriyim.
Saat üçü on iki geçiyor. Zaman bile bu gece ağır akıyor.
(Hikâye metni bu soru için özgün olarak yazılmıştır.)
Hikâyenin konusunu bir cümleyle yazınız.
Hikâyenin temasını belirleyiniz ve bu temanın metinde nasıl işlendiğini iki ipucuyla açıklayınız.
Hikâyenin temasını 1960 sonrası Türk hikâyesindeki eğilimlerle ilişkilendiriniz.
Aşağıdaki iki hikâyeyi okuyunuz.
Veresiye Defteri
Kasabanın çarşısındaki eski bakkal dükkânı, Rıza Efendi'nin elli yıllık dünyasıydı. Rafların arasında, kenarları yıpranmış kalın bir veresiye defteri dururdu. Kasabada yeni açılan büyük marketin müdürü bir gün dükkâna gelip iyi bir fiyat teklif etti. Rıza Efendi gözlüğünü burnunun ucuna indirdi:
— Bu defterde kırk ailenin adı var, evladım. Bazıları üç aydır ödeyemedi. Dükkânı satarsam bu defteri kime emanet edeceğim?
Müdür güldü:
— Amca, artık kimse veresiye almıyor. Herkes kartla ödüyor.
O akşam Rıza Efendi defteri açtı, borcu en eski olan üç ailenin hesabının üzerine kalemle ince bir çizgi çekti. Kimseye söylemedi. Torunu, dedesinin yaptığını görünce "Ama dede, zarar edersin!" dedi. Rıza Efendi, çocukken babaannesinden dinlediklerini hatırladı: Darda kalanın imdadına Hızır yetişirmiş; ama Hızır'ı bekleyen, önce kendisi birinin Hızır'ı olmayı bilmeliymiş.
— Bazı hesaplar defterde değil, gönülde tutulur, dedi.
Su Günü
Yetmişli yılların başıydı. Şehrin kenarındaki tepeye kurulan gecekondu mahallesine su, haftada iki gün geliyordu. O günlerde kadınlar, ellerinde bidonlarla sabahın köründe çeşmenin başında sıraya girerdi. On iki yaşındaki Zehra da iki bidonu zor taşıyan kollarıyla sıradaydı.
— Kız, sen okula gitmeyecek misin? dedi yanındaki Fadime Teyze.
— Su gelmezse anam çamaşırı yıkayamaz, dedi Zehra. Okul kaçmaz ya!
Aşağıda, şehrin ortasında yeni apartmanlar yükseliyordu. Tepeden bakınca camları güneşte parıldayan, beyaz badanalı, yüksek yapılardı bunlar. Zehra'nın babası o apartmanlardan birinde kapıcıydı. Her akşam eve, başkalarının musluklarından akan suyun hikâyesini getirirdi:
— Orada su hiç kesilmiyormuş, kız. Banyolarında küvet varmış, küvet!
Zehra bidonları doldurup yokuşu tırmanırken okulun zilini duydu. Durdu, dinledi. Sonra bidonları yere bırakmadan yürümeye devam etti.
(Hikâye metinleri bu soru için özgün olarak yazılmıştır.)
Her iki hikâyenin konusunu ve temasını yazınız.
İki hikâyenin temalarını dönemin hangi toplumsal değişimleriyle ilişkilendirebileceğinizi açıklayınız.
Bu iki hikâyeden hangisinin toplumcu gerçekçi eğilime, hangisinin millî ve manevi değerleri öne çıkaran eğilime daha yakın olduğunu temaları üzerinden gerekçelendiriniz.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.