Metindeki zaman ve mekânın özelliklerini belirler.
2. ÜNİTE: HİKÂYE · OKUMA 1. 1960 sonrası dönemden dört hikâye örneği 2. Küçürek (minimal) hikâye örnekleri Dil Bilgisi Konuları: - Metinler üzerinden imla ve noktalama çalışmaları yapılır. - Metinler üzerinde kelimede anlam ile ilgili çalışmalar yapılır.
Aşağıdaki hikâyeyi okuyunuz.
Gurbet Treni
1964 yılının bir sonbahar sabahıydı. Sirkeci Garı'nın peronunda, karton bavulların arasında bekleyen Hasan, cebindeki sağlık raporunu üçüncü kez yokladı. Raporun köşesindeki mühür, köyde kimsenin görmediği bir kapıyı açacaktı. Annesi, yemenisinin ucunu dişlerinin arasına almış, oğlunun ceketindeki tozu silkeliyordu.
— Oğul, mektup yaz, dedi. Yazmazsan bu gözler yolda kalır.
Hasan cevap vermedi. Aklı, kuruyan tarlada, ağaya olan borçta ve kız kardeşinin yarım kalan çeyizindeydi. Almanya'da bir fabrikada çalışacak, birkaç yıl sonra bir traktörle köyüne dönecekti. Plan buydu. Ama tren düdüğü öttüğünde içinde bir şey koptu. Kalabalık vagonlara doluşurken kimse kimsenin yüzüne bakmıyordu; herkes kendi bavulunu, kendi korkusunu taşıyordu.
Tren kalktığında annesi peronda küçüldü, küçüldü, sonunda kalabalığa karıştı. Hasan, pencerenin buğusuna parmağıyla köyünün adını yazdı. Yazı, birkaç dakika sonra silinip gitti.
(Hikâye metni bu soru için özgün olarak yazılmıştır.)
Hikâyede olayın geçtiği zamanı ve mekânı metinden göstererek yazınız.
Hikâyenin geçtiği zamanın, anlatılan olayla ilişkisini açıklayınız.
Gar ve tren mekânlarının kahramanın duygularını yansıtmadaki işlevini açıklayınız.
Aşağıdaki hikâyeyi okuyunuz.
Su Günü
Yetmişli yılların başıydı. Şehrin kenarındaki tepeye kurulan gecekondu mahallesine su, haftada iki gün geliyordu. O günlerde kadınlar, ellerinde bidonlarla sabahın köründe çeşmenin başında sıraya girerdi. On iki yaşındaki Zehra da iki bidonu zor taşıyan kollarıyla sıradaydı.
— Kız, sen okula gitmeyecek misin? dedi yanındaki Fadime Teyze.
— Su gelmezse anam çamaşırı yıkayamaz, dedi Zehra. Okul kaçmaz ya!
Aşağıda, şehrin ortasında yeni apartmanlar yükseliyordu. Tepeden bakınca camları güneşte parıldayan, beyaz badanalı, yüksek yapılardı bunlar. Zehra'nın babası o apartmanlardan birinde kapıcıydı. Her akşam eve, başkalarının musluklarından akan suyun hikâyesini getirirdi:
— Orada su hiç kesilmiyormuş, kız. Banyolarında küvet varmış, küvet!
Zehra bidonları doldurup yokuşu tırmanırken okulun zilini duydu. Durdu, dinledi. Sonra bidonları yere bırakmadan yürümeye devam etti.
(Hikâye metni bu soru için özgün olarak yazılmıştır.)
Hikâyedeki iki mekânı (tepedeki gecekondu mahallesi ve şehrin ortasındaki apartmanlar) karşılaştırınız.
Bu mekân karşıtlığının hikâyedeki toplumsal anlamını açıklayınız.
Hikâyede geçen "Yetmişli yılların başı", "haftada iki gün" ve "sabahın köründe" zaman ifadelerinin işlevlerini açıklayınız.
Aşağıdaki hikâyeyi okuyunuz.
Gece Yarısı
Saat üçü on geçiyor. Yine uyuyamadım. Duvardaki saatin tıkırtısı, alt kattaki dairenin televizyon cızırtısına karışıyor. Bu apartmanda yirmi dört daire var; ben hiçbirinde oturanın adını bilmiyorum. Asansörde karşılaştığım adam her sabah "Günaydın." diyor, ben de "Günaydın." diyorum. Hepsi bu.
Annem olsaydı şimdi ıhlamur kaynatırdı. Kasabadaki evimizin mutfağı geliyor gözümün önüne: kuzine, üstünde çaydanlık, pencerenin önünde sardunyalar... Ben o pencereden bakıp büyük şehre gitmenin hayalini kurardım. Ne garip, şimdi bu şehrin en yüksek binalarından birinde o küçük pencereyi özlüyorum.
Yarın yine iş var. Dosyalar, imzalar, telefonlar... "Yarın" diyorum ama yarın da bugünden farklı olmayacak. Belki de sorun şehirde değil, bende. Belki ben hiçbir yere tam olarak ait olamayan biriyim.
Saat üçü on iki geçiyor. Zaman bile bu gece ağır akıyor.
(Hikâye metni bu soru için özgün olarak yazılmıştır.)
Hikâyede olayın geçtiği süre ile anlatıcının zihninde dolaştığı zamanlar arasındaki farkı metinden göstererek açıklayınız.
Hikâyedeki şehirdeki apartman dairesi ile kasabadaki ev mutfağını karşılaştırınız ve bu mekânların anlatıcının ruh hâlini nasıl yansıttığını açıklayınız.
"Zaman bile bu gece ağır akıyor." cümlesini saat (takvim) zamanı ile psikolojik zaman ayrımından hareketle yorumlayınız.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.