Metinde anlatıcı ve bakış açısının işlevini belirler.
2. ÜNİTE: HİKÂYE · OKUMA 1. 1960 sonrası dönemden dört hikâye örneği 2. Küçürek (minimal) hikâye örnekleri Dil Bilgisi Konuları: - Metinler üzerinden imla ve noktalama çalışmaları yapılır. - Metinler üzerinde kelimede anlam ile ilgili çalışmalar yapılır.
Aşağıdaki küçürek hikâyeyi okuyunuz.
Durak
Kadın, otobüs durağındaki bankın ucuna oturdu. Çantasından buruşmuş bir fotoğraf çıkardı, baktı, geri koydu. Üç otobüs geçti; hiçbirine binmedi. Hava karardığında kalktı, fotoğrafı bankın üzerine bırakıp yürüdü.
(Hikâye metni bu soru için özgün olarak yazılmıştır.)
Hikâyedeki anlatıcı türünü belirleyiniz ve bu belirlemeyi metinden iki kanıtla destekleyiniz.
Bu anlatıcı türünün küçürek hikâyenin etkisine katkısını açıklayınız.
Aşağıdaki hikâyeyi okuyunuz.
Gurbet Treni
1964 yılının bir sonbahar sabahıydı. Sirkeci Garı'nın peronunda, karton bavulların arasında bekleyen Hasan, cebindeki sağlık raporunu üçüncü kez yokladı. Raporun köşesindeki mühür, köyde kimsenin görmediği bir kapıyı açacaktı. Annesi, yemenisinin ucunu dişlerinin arasına almış, oğlunun ceketindeki tozu silkeliyordu.
— Oğul, mektup yaz, dedi. Yazmazsan bu gözler yolda kalır.
Hasan cevap vermedi. Aklı, kuruyan tarlada, ağaya olan borçta ve kız kardeşinin yarım kalan çeyizindeydi. Almanya'da bir fabrikada çalışacak, birkaç yıl sonra bir traktörle köyüne dönecekti. Plan buydu. Ama tren düdüğü öttüğünde içinde bir şey koptu. Kalabalık vagonlara doluşurken kimse kimsenin yüzüne bakmıyordu; herkes kendi bavulunu, kendi korkusunu taşıyordu.
Tren kalktığında annesi peronda küçüldü, küçüldü, sonunda kalabalığa karıştı. Hasan, pencerenin buğusuna parmağıyla köyünün adını yazdı. Yazı, birkaç dakika sonra silinip gitti.
(Hikâye metni bu soru için özgün olarak yazılmıştır.)
Hikâyedeki anlatıcı türünü belirleyiniz ve bu belirlemeyi metinden iki cümleyle destekleyiniz.
"Hasan, pencerenin buğusuna parmağıyla köyünün adını yazdı. Yazı, birkaç dakika sonra silinip gitti." cümlelerini kahraman (birinci kişi) anlatıcının ağzından yeniden yazınız.
Bu hikâyede hâkim anlatıcının tercih edilmesinin metne katkısını açıklayınız.
Aşağıdaki iki hikâyeyi okuyunuz.
Durak
Kadın, otobüs durağındaki bankın ucuna oturdu. Çantasından buruşmuş bir fotoğraf çıkardı, baktı, geri koydu. Üç otobüs geçti; hiçbirine binmedi. Hava karardığında kalktı, fotoğrafı bankın üzerine bırakıp yürüdü.
Gece Yarısı
Saat üçü on geçiyor. Yine uyuyamadım. Duvardaki saatin tıkırtısı, alt kattaki dairenin televizyon cızırtısına karışıyor. Bu apartmanda yirmi dört daire var; ben hiçbirinde oturanın adını bilmiyorum. Asansörde karşılaştığım adam her sabah "Günaydın." diyor, ben de "Günaydın." diyorum. Hepsi bu.
Annem olsaydı şimdi ıhlamur kaynatırdı. Kasabadaki evimizin mutfağı geliyor gözümün önüne: kuzine, üstünde çaydanlık, pencerenin önünde sardunyalar... Ben o pencereden bakıp büyük şehre gitmenin hayalini kurardım. Ne garip, şimdi bu şehrin en yüksek binalarından birinde o küçük pencereyi özlüyorum.
Yarın yine iş var. Dosyalar, imzalar, telefonlar... "Yarın" diyorum ama yarın da bugünden farklı olmayacak. Belki de sorun şehirde değil, bende. Belki ben hiçbir yere tam olarak ait olamayan biriyim.
Saat üçü on iki geçiyor. Zaman bile bu gece ağır akıyor.
(Hikâye metinleri bu soru için özgün olarak yazılmıştır.)
"Durak" ve "Gece Yarısı" hikâyelerindeki anlatıcı türlerini belirleyiniz ve bu farkın okurun kahramanı tanıma biçimini nasıl etkilediğini karşılaştırınız.
"Durak" hikâyesinin ilk iki cümlesini, kadının kendi ağzından (kahraman anlatıcıyla) ve onun iç dünyasını da yansıtacak biçimde yeniden yazınız.
Yaptığınız değişikliğin "Durak" hikâyesinin küçürek hikâye olarak etkisini nasıl değiştirdiğini değerlendiriniz.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.