Metindeki anlatım biçimleri ve tekniklerinin işlevlerini belirler.
2. ÜNİTE: HİKÂYE · OKUMA 1. 1960 sonrası dönemden dört hikâye örneği 2. Küçürek (minimal) hikâye örnekleri Dil Bilgisi Konuları: - Metinler üzerinden imla ve noktalama çalışmaları yapılır. - Metinler üzerinde kelimede anlam ile ilgili çalışmalar yapılır.
Aşağıdaki hikâyeyi okuyunuz.
Su Günü
Yetmişli yılların başıydı. Şehrin kenarındaki tepeye kurulan gecekondu mahallesine su, haftada iki gün geliyordu. O günlerde kadınlar, ellerinde bidonlarla sabahın köründe çeşmenin başında sıraya girerdi. On iki yaşındaki Zehra da iki bidonu zor taşıyan kollarıyla sıradaydı.
— Kız, sen okula gitmeyecek misin? dedi yanındaki Fadime Teyze.
— Su gelmezse anam çamaşırı yıkayamaz, dedi Zehra. Okul kaçmaz ya!
Aşağıda, şehrin ortasında yeni apartmanlar yükseliyordu. Tepeden bakınca camları güneşte parıldayan, beyaz badanalı, yüksek yapılardı bunlar. Zehra'nın babası o apartmanlardan birinde kapıcıydı. Her akşam eve, başkalarının musluklarından akan suyun hikâyesini getirirdi:
— Orada su hiç kesilmiyormuş, kız. Banyolarında küvet varmış, küvet!
Zehra bidonları doldurup yokuşu tırmanırken okulun zilini duydu. Durdu, dinledi. Sonra bidonları yere bırakmadan yürümeye devam etti.
(Hikâye metni bu soru için özgün olarak yazılmıştır.)
Hikâyeden öyküleme, betimleme ve diyalog (karşılıklı konuşma) anlatım biçim ve tekniklerine birer örnek yazınız.
Hikâyede diyalog kullanılmasının işlevini açıklayınız.
Aşağıdaki hikâyeyi okuyunuz.
Gece Yarısı
Saat üçü on geçiyor. Yine uyuyamadım. Duvardaki saatin tıkırtısı, alt kattaki dairenin televizyon cızırtısına karışıyor. Bu apartmanda yirmi dört daire var; ben hiçbirinde oturanın adını bilmiyorum. Asansörde karşılaştığım adam her sabah "Günaydın." diyor, ben de "Günaydın." diyorum. Hepsi bu.
Annem olsaydı şimdi ıhlamur kaynatırdı. Kasabadaki evimizin mutfağı geliyor gözümün önüne: kuzine, üstünde çaydanlık, pencerenin önünde sardunyalar... Ben o pencereden bakıp büyük şehre gitmenin hayalini kurardım. Ne garip, şimdi bu şehrin en yüksek binalarından birinde o küçük pencereyi özlüyorum.
Yarın yine iş var. Dosyalar, imzalar, telefonlar... "Yarın" diyorum ama yarın da bugünden farklı olmayacak. Belki de sorun şehirde değil, bende. Belki ben hiçbir yere tam olarak ait olamayan biriyim.
Saat üçü on iki geçiyor. Zaman bile bu gece ağır akıyor.
(Hikâye metni bu soru için özgün olarak yazılmıştır.)
Hikâyede iç konuşma (iç monolog) tekniğinin kullanıldığını bir örnekle gösteriniz ve bu tekniğin işlevini açıklayınız.
Hikâyede geriye dönüş tekniğinin kullanıldığı bölümü gösteriniz ve bu tekniğin hikâyeye katkısını açıklayınız.
"Kuzine, üstünde çaydanlık, pencerenin önünde sardunyalar..." ifadesinde kullanılan anlatım biçimini adlandırınız ve işlevini açıklayınız.
Aşağıdaki hikâyeyi okuyunuz.
Üçüncü Deneme
Bu hikâyeyi yazmaya üç kez başladım. İlkinde kahramanım Nermin, vapurdan inerken çantasını düşürüyordu. Beğenmedim; fazla tesadüfiydi. İkincisinde Nermin vapura hiç binmedi, evde kalıp pencereden denizi seyretti. Bu da olmadı; okur sıkılırdı. Şimdi üçüncüsünü yazıyorum ve Nermin bana itiraz ediyor: "Beni neden hep bir şeyi kaybederken anlatıyorsun?"
Haklı. Belki de kaybeden o değil, benim. Kalemi bırakıyorum. Vapur düdüğü iskeleden değil, defterin kenarından geliyor sanki. Nermin son satırda iskeleye doğru yürüyor; ben onu durdurmuyorum. Hikâye burada bitiyor. Nermin'in o vapura binip binmediğini ise siz, sevgili okur, benden iyi bilirsiniz.
(Hikâye metni bu soru için özgün olarak yazılmıştır.)
Hikâyede kullanılan üstkurmaca tekniğini tanımlayınız ve metinden iki kanıtla gösteriniz.
Son cümlede okura doğrudan seslenilmesinin ("siz, sevgili okur") işlevini açıklayınız.
Bu hikâyenin anlatım tekniklerini, olayların görünmeyen bir anlatıcı tarafından baştan sona sıralı biçimde anlatıldığı geleneksel bir hikâyeyle karşılaştırınız ve bu farkı 1960 sonrası hikâyedeki arayışlarla ilişkilendiriniz.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımıdır; senaryo kâğıdında tüm sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.